Kendisinin ricası üzerine New York’a dönüşümde Akademi Dergisi Bahar 2009 Girişimcilik Özel Sayısı için bir yazı hazırlamıştım. Bu ay Akademi Dergisi’nde yayınlanan bu yazımı sizlerle de paylaşmak istedim.

Ahmet Kirtok – Akademi Dergisi E-Ticaret Makalesi

ABD’de eticaret devi Amazon yeni rekorlara imza atarken Türkiye’nin eski eticaret sitelerinden Estore.com.tr ise kötü bir sürpriz yaparak yayınına son verdi. Estore ve 2008 yılında kapanan eticaret firmaları ile ilgili yorumlarıma geçmeden önce Amerika pazarında yeni yıl tatil sezonu istatistiklerine ve eticaret devlerinin 2008′i nasıl kapattıklarına kısaca bir göz atalım.

ABD’de 2008 Yılbaşı Sezonunda Eticaret Satışları 2007 Aynı Döneme Göre %3 Düştü

ABD’de “Holiday Season” olarak adlandırılan 1 Kasım ile 23 Aralık tarihleri arasındaki yılbaşı sezonu internet alışverişi 2008 yılında bir önceki seneye göre %3 düşerek 25.5 milyar dolar* ciro yaptı.

Türkiye’de ise Hepsiburada.com Genel Müdürü Kaan Dönmez‘in verdiği bilgilere göre, eticaret hacmi 2007 yılbaşı sezonuna** göre %30 artışla bu seneyi 50 milyon TL‘de (yaklaşık 33 milyon dolar) kapattı.

ABD’de Eticaret Devi Amazon Yılbaşı Rakamları

Amazon.com 2008 yılbaşı sezonunda da satış rekoru kırdığını açıkladı. Amazon en çok işlem adedini 15 Aralık 2008 günü, bir gün içinde dünya genelinde 6.3 milyon adet sipariş olarak açıkladı. Geçen seneki rekor 10 aralıkta 5.4 milyon adet sipariş olarak kırılmıştı. Bir başka rekor da bir saniye içindeki işlem sayısının 72.9 olması ile geldi, bu rekor geçen sene 62.5 idi. En çok satılan ürünler arasında Nintendo Wii, Samsung 52-inch LCD HDTV, ve Apple iPod touch başı çekti.

Türkiye’de Eticaret Devi Hepsiburada 2008 Rakamları

Hepsiburada.com Genel Müdürü Kaan Dönmez; “2007′ye göre yüzde 25-30 büyüdük. Site olarak yılı 242 milyon TL’lik ciroyla kapattık. 2007′ye göre sipariş sayımız yüzde 23, ürün adedi yüzde 20, farklı ürün yüzde 29, müşteri sayısı yüzde 29 ve ciro yüzde 14 arttı” şeklinde bir 2008 değerlendirmesi yaptı.

Türkiye Eticaret Sektöründe Yaprak Dökümü 2008 Yılında Yaşandı

Bir Teknoloji Holding yatırımı olan ve çok başarılı bulduğum Tio hakkında gelen olumsuz haberlerin ardını Weblebi’nin kapanışı ve son olarak Estore.com.tr’nin kapanış haberi izledi.

2009 yılı için sağlıklı gözüken eticaret sektöründeki oyuncuların pazar paylarını arttırmaları ve sektöre yeni ve güçlü oyuncuların girerek dinamizmi korumaları olmalı. Açıklanan raporlara ve kapanan şirketlere göz aldığımız zaman sektörde belli alanlarda monopoliye doğru gidişi gözlemliyorum ve eticaret sektörünün geleceği açısından hiçbir alanında monopolinin sağlıklı olmayacağını düşünüyorum.

2009′da Türkiye’de ve dünyada eticaret sektörünün ekonomik krizden en az etkilenecek şekilde büyümesini ve yepyeni yüzlerin eticaret pazarına dahil olmasını diliyorum.

*ABD’de açıklanan sektörel Eticaret rakamlarına internetten açık arttırma ve kurumsal satışlar dahil edilmiyor.
**Türkiye’de yılbaşı sezonu tam olarak hangi tarih aralığı belirtilmemiş, ancak sadece aralık ayı rakamları alınmış olabilir.

Daha sonra Webrazzi Techcrunch Meetup‘da Önder Eren’in TakasMerkezi.com sunum videosunu izledim.

Son olarak eTohum‘da tekrar Önder Eren ve TakasMerkezi.com ismi karşıma çıkınca kendisi ile tanışmam gerekiyordu ve geçen hafta karşılıklı birer email ile tanıştık.

Bu blogu yazmaya başladığımda da belirttiğim gibi uzun yıllardır yurtdışında olmamdan dolayı ve çok yoğun çalışma tempomdan dolayı Türkiye’de internet sektöründe neler oluyor çok takip edemedim. Geçen sene Türkiye’de Genç Girişimciler Kulübü’nde verdiğim konferanstan sonra Türkiye’de internet ve girişimcilik sektörünü yakından takip etmeye ve elimden geldiğince destek olmaya karar vermiştim. Bu nedenle Önder Eren gibi girişimci insanlar ile tanışıp sohbet etmek bana mutluluk veriyor.

Önder Eren ile email trafiğinden sonra Skype’da buluşup bir röportaj yapmak için randevuleştik. New York saati ile perşembe akşamı 23.40′da başlayan görüşmemiz, çok sıcak bir sohbet, fikir alışverişi ve ardından röportaj derken sabah 4′ü geçerken bitti.

Önder Eren’e ayırdığı vakit, samimi cevapları ve anlayışı için teşekkür ederek röportaja geçiyorum.

TakasMerkezi.com Kurucusu Önder Eren Röportajı

Ahmet Kırtok : Önder merhabalar, öncelikle tatil hazırlığı öncesi yoğun programında bana vakit ayırdığın için teşekkür ederim. Türkiye’de internet sektöründe birçok kişi seni yakından tanıyor, ancak ben ve benim gibi seni tanımayan insanlar için bize kendine bahseder misin?

Önder Eren : İ.Ü. Bilgisayar Mühendisliği mezunuyum. Amacim İ.Ü.’de okurken iş hayatına girebilmekti. 1996 yılında iş hayatıma, üniversite 1. sınıftayken 4 arkadaş bilgisayar satan bir firma ile başladık. İlk firmamızın adı 3LINES Computer idi. Bilgisayar ve donanım satışı ve teknik servis üzerine çalışıyorduk.

Ahmet Kırtok : Peki 3LINES Computer neden devam etmedi?

Önder Eren : Hem bu isin kar marjinin dusuklugu hem de donanim sektorunde ticari anlamda gelecek gormedigim icin ilgi alanim olan animasyona kaydim. Arttek adli Istanbul’da bir firmada stajer olarak animasyon yapmaya basladim. Arttek’te Silicon Graphics üstünde Flint (compositing yazilimi ) ve Power Animator (3d animasyon yazilimi) uzerine calismaya basladim.

Arttek’de çalışırken programların İngilizce manuellerini okuyup anlayabilmek için iyi İngilizce bilmem gerektiğini anladim. İngilizcemi geliştirme için çalışırken best vocabulary adlı İngilizce öğrenmeyi kolaylaştıran bir program da yazdım.

Ahmet Kırtok : Tam bir girişimcilik örneği. Konu her ne olursa olsun bir proje üretmek zorundayız değil mi Peki Arttek’teki staj döneminden sonra neler yaptın?

Önder Eren : Arttek’teki stajer modum çok kısa sürdü malesef. Ama ben 3D animasyon üretmek ve programcılık bilgimi animasyona entegre ederek çok farklı açılımlar yapmak istiyordum. Bu süreçte 2.sınıfı bitirmiştim ve Arttek’teki gibi, bir çalışma tarzı olarak değil, resmi olarak yazılım veya donanım stajı yapmam gerekiyordu. Bunu fırsat bilip tüm televizyonları telefonla aradım.

Televizyonlar mühendislik öğrencilerine pek sıcak bakmıyorlardı ve genelde radyo – televizyon öğrencilerini kabul ediyorlardı ki bu da bence çok hatalı bir yaklaşım çünkü inovasyon daha çok farklı disiplinleri kesiştirmeye hevesli insanlar tarafından yaratılır. Sonuçta hiçbiri görüşmeye bile çağırmadılar çeşitli bahanelerle. Ben de adını sık sık duyduğum Zenger Teknik Donatım’ı aradım. Orada stajım kabul oldu ve çok değerli bir insanla Mimar-Mühendis Yılmaz Zenger’le tanıştım.

Staj olduğu halde 2. gün bir akşam yaptığımız uzun ve zevkli sohbetten sonar bana iş teklif etti. Öğrenciydim ve bugünün yaklaşık 1000 YTL’sini bana “derslerimi aksatmayacak ve benim belirleyeceğim şekilde bir çalışma metodu” için teklif etti. Müthiş bir sevinçle kabul ettim. Orada çok şey öğrendim ama kendi işimi yapma isteği artık heyecanlandırıyordu beni ve bir animasyoncu bir arkadaşım ile beraber “Dijital Fikirler New Media” adlı kendi şirketimi kurdum.

Zenger’de çalışırken (yaklaşık 1 sene) sadece animasyon değil, video editing, compositing işleri de yapıyordum ve hobi olarak weble de ilgilenmeye balamıştım. Bu ilgi şirkete dönüşünce ağırlıklı olarak web projeleri almaya başladık. Tesadüflerle Siemens Business Services ile bağlantı kurduk ve onların web tasarım çözüm ortağı olduk bir nevi. BP başta olmak üzere büyük işler yapmaya başladık.

Ahmet Kırtok : Peki o yıllarda internet çözümleri sunmak zor olmuyor muydu? Çünkü internet sitelerinin sayfa başına fiyatlandırıldığı bir dönemden bahsediyoruz. İnternet sitesi yapıyoruz dediğimiz zaman benim de bilgisayarımın hard diski bozuk, bir bakar mısın diye ricalar geliyordu çevremizden.

Önder Eren : İstersen o yıllarda internet siteleri yapmak ve web çözümleri sunmanın ne kadar zor ve bilinmeyen bir meslek dalı olduğunu bir örnek ile anlatayım. Sanko Holding’in web sitelerini yaptırmak için bir arayışta olduğunu duyduk. Ben ve ortağım Dijital Fikirler New Media Şirketi olarak Sanko’da bir toplantı ayarladık.

O yıllarda büyük şirketlerin ve holdinglerin bilişim direktörleri genelde alaylı oluyordu ve bir proje görüşmesine gittiğimiz zaman işi alana kadar genelde bilgisayar mühendisi olduğumuzu söylemezdik. Aynı şekilde Sanko’da bir toplantı ayarlandı, biz kendimize güvenimiz tam bir şekilde hazırlıklarımızı yaptık ve toplantı için Sanko merkezine gittik.

Toplantıda karşımızda yine alaylı, yaşı oldukça büyük bir bilişim direktörü beklerken sektreteri olan ve yaşça çok genç Cengiz Bey diye birisinin odasına geçtik. Biz iki genç, takım elbise ve uzun saçlarımızla, bütün heyecanımızı kapıda bırakarak toplantıya girdik. Cengiz Bey bize kendinden çok emin bir şekilde anlatın bakalım gençler nedir bu internet sitesi olayı diye konuya girince, biz de gayet kendimizden emin bir şekilde neler yapabileceğimizi anlattık.

Proje çok büyüktü, çünkü Sanko Holding bünyesindeki birçok şirket için web sitesi yapılması gerekiyordu. Cengiz Bey bize bir proje ile başlayalım sizi önce bir deneyelim dedi. Çünkü sektör çok yeni idi ve şirketler de tam olarak ne istediklerini, bir internet sitesinde neler olması gerektiğini bilmiyorlardı. Ben de tabi ki, kaşılıklı birbirimizi tanımamız önemli, biz de sizi denemiş oluruz dedim. Kendisi bir kahkaha atarak cevabıma karşılık verdi ve biz Sanko’dan ilk işimizi bu şekilde almış olduk.

Bu hikayeyi bu kadar ayrıntılı anlatmamın sebebi ise Cengiz Bey’in Sanko Yönetim Kurulu üyelerinden Cengiz Konukoğlu olduğunu toplantıdan sonra öğrenmemiz oldu.

Ahmet Kırtok : Çok güzel bir anı. Eminim kendinize olan güveniniz Sanko’nun sizi tercih etmesinde sebep olmuştur. Peki Sanko ilk projenizi beğenip size daha çok iş verdi mi?

Önder Eren : Sanko Holding, Sanko Pazarlama, Sanko Sigorta, Daewoo (Sanko Otomotiv), Sani Konukoglu Hastanesi gibi Sanko Holding’e bağlı olan birçok şirketin internet sitelerini yaptık. Ayrıca Sanko Menkul için Mavidisket Disket Emir Programı adlı bir yazılım da hazırladık.

Ahmet Kırtok : Peki Dijital Fikirler New Media daha sonra neler yaptı?

Önder Eren : Sanko dışında başka projelere de imza attıktan sonra ortağımla anlaşmazlıklardan dolayı Dijital Fikirler New Media projemize nokta koyduk. Girişimcilik ve iş hayatımda benim için önemli dersler çıkardığım bir tecrübe oldu Dijital Fikirler New Media ve ortaklık.

Ahmet Kırtok : Ortağınla yollarınız ayrıldıktan sonra sen neler yaptın?

Önder Eren : 2000 yılında halen devam etmekte olan şirketim Mavi Kelebek‘i kurdum. Piyasaya birçok iş yaparak başladık. 2004 yılına kadar Mavi Kelebek olarak birçok projeye imza attıktn sonra 2004 yılında 3dworld irc kanalından tanıştığım Emre Şan adlı arkadaşım aracılığı ile farklı bir sektörde tecrübe edinme şansım oldu. 2004 yılında bir sene Start TV’de çalıştım.

Ahmet Kırtok : Peki Star TV’de neler yaptın?

Önder Eren : Star TV’de Virtual Studio üzerinde sanal dekor tasarım ve programlanabilir dekor uygulamaları (hava durumu, seçim vb.) konularında çalıştım ve daha sonra da departman şefliği yaptım.

Ahmet Kırtok : Peki Star TV’den ayrıldıktan sonra?

Önder Eren : 2005′ten itibaren tamamen Mavi Kelebek üzerine çalışıyorum. 2007 yılında büyük bir proje aldığımız için, benimle birlikte 10 kişiye çıkmış bir ekibimiz oldu.

Ahmet Kırtok : Gelelim TakasMerkezi.com projenize. İlk olarak böyle bir proje nasıl aklınıza geldi?

Önder Eren : Bir müşterimiz için hazırladığımız bir barter yazılımı sayesinde bu sektörü yakından inceleme fırsatı bulduk. Barter yapısı gereği kurumlar arası bir iş modeli idi .Bizim inovasyonumuz ise “neden bu model kişiler arasında olmasın?” noktasında oldu.

Yurt dışında farklı takas ve benzeri siteler olmasına rağmen TakasMerkezi.com modelinde bir site karşımıza çıkmadı. İyi bir ön araştırmadan sonra TakasMerkezi.com projesi üzerine çalışmaya karar verdik.

Ahmet Kırtok : Peki TakasMerkezi.com’u hiç bilmeyen birisi olarak bana, bu siteyi nasıl kullanabilirim, anlatabilir misin?

Önder Eren : Aslında modelin yapısı gereği sistemin içine girdiğinizde biraz karışık geliyor. Zaten yaşadığımız en ciddi sıkıntı da bu oldu. Yani internet kurtları haricinde sıradan internet kullanıcıları anlamakta zorlanıyor.

En basit tabirle anlatmak gerekirse; ihtiyacınız olmayan ürünleri satışa koyuyorsunuz fakat para ile değil puan ile değer biçiyorsunuz ve bunlar açık arttırma ile satıldığında kazandığınız puanlarla da yine sadece site içerisinden istediğiniz ürünü alabiliyorsunuz.

Detayına inmeden anlamanın en pratik yolu da ihtiyaç olmayan bir iki ürünle (kitap, dvd gibi) sistemi denemek olabilir. Ne zaman ki bir ziyaretçi örneğin sattığı bir kitabın karşılığında okumadığı bir kitap veya izlemediği bir dvd alırsa işte o zaman sisteminin nasıl bir boşluğu doldurduğunu da anlayacaktır.

Ahmet Kırtok : Takasmerkezi.com’u şu anda piyasada olan Türkçe takas sitelerinden ayıran ve farklı kılan nedir (eğer varsa)?

Önder Eren : Takas yapısı gereği ilkel bir ticaret modelidir. Dünyada üretimin ve nüfusun fazla olmadığı, yerleşik düzenin bu kadar komplike hale gelmediği dönemlerde fazlasıyla ihtiyacı da görmüştür ama zamanla sıkıntılar baş göstermiş ve ticaretin ve ekonominin gelişimi için farklı bir enstümana ihtiyaç duyulmuştur. Paranın icadı da bunların sonucudur. Aslında para da ilkel bir metoddur fakat icat olduğu dönemlerde şu anki gibi bir bilişim altyapısı yoktu dünyada.

Şu anda belki de bir sonraki enstrümana (elektronik para) geçme arifesindeyiz. Kredi kartları bunun zeminini hazırlamaya başladı bile. Takas modelini uygulayan sitelerle en büyük farkımız bu. Bizim sistemimiz bilgi ve internet çağına uygun bir model. Takas ise zaten terk edilmiş bir sistem. Net üzerinde de olsa tutmayacaktır bu sebeple. Çünkü en büyük dezavantajı bir işlemin gerçekleşebilmesi için, sizin takaslamak istediğiniz ile almak istediğiniz ürünün tam zıttı taleple de birinin olması gerekmektedir.

Üstelik takas sonucu almak istediğiniz şeyin vermek istediğiniz ile denk bedellerde olması lazım. Bir kitap ile playstation portable’ı takaslayamazsınız. TakasMerkezi.com’ da ise yine tek bir kitabı satarak playstation portable alamazsınız belki ama okuduğunuz 10 kitap, izlediğiniz 10 dvd, eski bir gameboy advance satıp kazandığınız puanlarla playstation portable alma ihtimaliniz var.

Site ismi vermek gerekirse Türkiyede takasta.com elle tutulur tek takas sitesi. Dünyada en bilineni ise (2’ye 2, 3’e 3 takasları da olanaklı kılan) swaptree.com’dur.

Türkiyede 2-3 tane daha var belki ama içlerinde 2-3 ürün ancak var ve terk edilmiş durumdalar. Dünyada ise yaklaşık 70-80 tanesini bizzat inceledim. Genelde tüm takas sitelerinde gördüğüm sıkıntıları hemen hemen hepsinde gözlemledim.

Ahmet Kırtok : Takasmerkezi.com‘un yurtdışına açılma planları var mı? Varsa bize biraz bundan bahseder misin?

Önder Eren : Fikrin ilk aklımıza geldiği andan şu ana kadar her zaman yerel sitemiz olacak olan takasmerkezi.com ile birlikte yabancı siteyi de planladık.

Bunun için kurumsal kimliğini de hazırladık ve domain olarak ta WhatSwap.com ‘u seçtik. Domaindeki what’s up? çağrışımı web 2.0 projelerindeki samimi isim seçimi trendi adına çok uygundu. Şansımıza da bırakılmış bir domaindi, kaçırmadık.

İş modeli rahatlıkla tüm dünya ülkelerine adapte edilebilecek bir model olduğu ve c2c olduğu için de aslında adapte edip yeni kanallar açmak çok zor görünmüyor. Whatswap.com ile Kuzey Amerika ve Avrupa Birliği için 2 site düşünüyoruz baştan beri. Fakat geldiğimiz nokta itibarı ile önce ihtiyaç duyduğumuz saha deneyimini takasmerkezi.com ve Türkiye’de yapmak kararı aldık.

Burada daha dar ve daha zor bir kitle ile doğru adımları atar ve bu tecrübeyi kazanırsak, global pazarda işimiz daha kolay olacaktır düşüncesindeyiz. Ve tabi ki dünyayı hedefleyen bir vizyonun da bu hedefe uygun iş ortakları ve sermaye ile desteklenmesi gerektiğini görüyoruz.

Bu yüzden de kısa bir süre içerisinde Türkiye’de yatırım arayışına başlayacağız. Global arenada tecrübeli bir risk sermayesi şirketi ile ihtiyaç duyduğumuz destek ve danışmanlığı da sağlamış oluruz diye düşünüyoruz.

Ahmet Kırtok : Önder, öncelikle senin gibi girişimci birisiyle tanıştığıma çok memnun oldum, umarım bundan sonra Takasmerkezi.com ve yeni projelerinin başarı hikayelerini sıkça duyarız. Son olarak Kirtok.com okuyucularına ve genç girişimci arkadaşlara söylemek istedeğin birşeyler var mı?

Önder Eren : Ben de seninle tanıştığıma çok sevindim Ahmet. Daha önce denkleşmemiş olmamızı bile kayıp olarak görüyorum (aynı fakülte binasında okuduğumuzu da düşünürsek) ama bundan sonra daha sık görüşeceğimize de eminim.

Girişimci arkadaşlara söylemek istediklerime gelince; inandığınız bir fikri hayata geçirmeden önce çok araştırın, çok düşünün ve çok danışın ama zaman da kaybetmeden karar verip harekete geçin. Harekete geçtikten sonra da bir süre kulaklarınızı tıkayın.

Büyük heveslerle karaladığınız logonuzu hayatında photoshop açmamış, en ufak bir grafik altyapısı olmayan insanların acımasızca eleştirmesine, koala kadar tembel insanların sizi frenlemeye çalışmasına, siteniz yayına geçtiğinde bismillah demeden gelecek botnet ataklarına, sosyal ağlar içerisinde o sosyal ağların google tarafından iyi indexlendiğini bilen kötü niyetli insanların acımasız ve yıkıcı eleştirilerine (ne de olsa sizi aratanlar bunları da okuyacaktır) hazırlıklı olun.

Bunlardan motive olacak, hırslanacak şekilde hazır olmazsanız emin olun özellikle de Türkiye’de yıkılmanız ve bezmeniz çok kolay olacaktır.

Ve kesinlikle sadece Türkiye’yi düşünerek hayallerinize gereksiz limitler koymayın, büyük düşünün, büyük hayal edin. Her şeyi elinizden alabilirler ama hayallerinizi siz teslim etmedikçe kimse alamaz. Hayalleriniz olduğu sürece, her düştüğünüzde bir kere daha kalkacak gücü bulacaksınız emin olun.

Bu güzel söyleşi için teşekkür ediyorum.

Ahmet Kırtok : Ben de çok teşekkür ediyorum, başarılarının devamını diliyorum.

Yine bir pazar sabahı uykumu tamamen almanın verdiği huzurla uyanıp, çayın altını yaktıktan sonra bilgisayarın başına geçtim. Bakmayın Amerika’da geçen onca yıla, benim için demli çay içmeden (biz burada Türk çayı diyoruz) başlayan bir sabah eksik oluyor. Ne yazıkki Amerika’nın her sabah kahve gibi kötü alışkanlıklarından da nasibimizi alıyoruz.

Yaklaşık iki aydır yeni evimizdeyiz, Manhattan’da yaşamak farkında olmadan bizi çok yormuş. Sürekli trafik, ses, polis ve ambulans alarmları. İnsan adımını evden dışarı atar atmaz bir kargaşanın içine giriyor Manhattan’da. Bakmayın şikayet ettiğime, çok da seviyorum Manhattan’ı. Ancak yeni evimiz benim tabirimle tam bir huzur evi. Manhattan’a 25dk uzaklıkta, kuzeyde ve Hudson nehrinin hemen kıyısında. Her sabah bilgisayar başına geçince karşımda dünyanın en ilginç nehri olan Hudson Nehrinde süzülen o tekneleri görmek, jet ski yapanları izlemek insana büyük bir huzur veriyor.

Sabahları ördek sesleriyle uyanıyorum ve birgün önceden hazırladığım bayat ekmekleri ördeklere ve diğer kuşlara vermek için hergün sabırsızlanıyorum.

Ya ne güzel, tamam da bize ne bunlardan kardeşim diyenler olabilir aranızda. Bugüne kadar onlarca blog sahibi oldum, onlarca blogda da yazılarım yayınlandı. Ancak kirtok.com ilk defa Türkçe yazdığım ve tamamen bir kişisel blog olarak gördüğüm bir proje. Bundan böyle her hafta “Bu hafta hoşuma gidenler” adlı bir yazı ile hem kendi hayatımdaki gelişmeleri sizlerle paylaşmak hem de “haftanın linkleri” tarzında, o hafta hoşuma giden siteler, bloglar, projeler, yeni keşiflerimden bahsetmek istedi canım. İşte bu projeme ağustos 3. haftası bu hafta hoşuma gidenler yazımla başlıyorum.

Öncelikle blogu olmayan arkadaşlara (özellikle bizim sektörde iseler) hemen blog yazmaya başlamalarını tavsiye ediyorum. Ya da çok nadir güncellediğiniz ve önem vermediğiniz bloglarınızı ele almanın vakti geldi diyorum. Bloglar sayesinde birçok insanla tanıştım, çok ciddi takip edenlerim oldu ve her zaman blog yazmanın faydalarını gördüm. Kirtok.com sayesinde, çok kısa bir süredir yazıyor da olsam, Türkiye’de sektörden birçok değerli isimle tanıştım. Çok güzel yorumlar ve emaillar beni fazlası ile mutlu ve motive ediyor. Düzenli bir blog yazmak için başka ne isterim ki?

Her sabah trende 25 dakikada olmazsa olmaz bloglarımı okurum. Tabi ki haftasonları blogarı bilgisayar başında okurum. İlk başlarda iPhone’un ufak ekranı nedeni ile okumak zor geliyordu, ancak zamanla alıştım ve çok işime yarar oldu. Dün öğleden sonra ulaşamadığım Webrazzi.com‘a (olmazsa olmazlardan birisi) bu sabah ta ulaşamadım. Ve sosyal internetin verdiği gücü kullanarak hemen FriendFeed’deki arkadaşlarıma bu durumu sordum. Saolsun Emre çok kısa bir sürede Türkiye’de de Webrazzi.com’a ulaşamadıklarını bildirdi. Umarım Arda kısa sürede sorunu çözer ve bizi Webrazzi’siz bırakmaz.

Aralık 2007′de Türkiye’de verdiğim Girişimcilik Konferansını bulup izleyen birçok girişimci arkadaştan pozitif mesajlar alıyorum. Elimden geldiğince hepsini cevaplamaya çalışıyorum, buradan teşekkürlerimi iletiyorum. Ancak sanırım kendim hakkında güncelleme yapmanın vakti geldi.

Temmuz 11 itibari ile Amerika’daki eticaret girişimimiz TurkishCorner.com’u satmış bulunuyorum. Bana çok şey öğreten bu proje satış sürecinde de Amerika’da bir dot com satışı konusunda çok büyük tecrübeler edinmeme yol açtı. Venture capital ve finans sektöründen firmalarla Wall Street’te 12 saatlere varan toplantılar, işin ince detayları derken bir dönem de bu şekilde geride kalmış oldu. Geçiş sürecinde hem dinlenmek hem de yeni projeler için doğru karar verebilmek için çok hafif bir çalışma temposundayım. Amerika’da giyim sektöründe önde gelen bir marka için eticaret danışmanlığı yapıyorum. Bu iki aylık danışmanlık projesi bitmek üzere ve bitince Türkiye’ye gelme planları var. Bu Türkiye gezisi ağırlıklı olarak tatil olacak benim için. Şu ana kadar her Türkiye’ye gelişimde ağırlıklı iş ve toplantılarla geçti. Artık biraz tatile de vakit ayırmanın zamanı geldi.

Geçtiğimiz cuma akşamı TurkishCorner eski çalışanlarına Carmines adlı bir İtalyan restoranında yemek verdik. Çalışanlarımla her zaman bir aile ya da arkadaş olmamı eleştiren arkadaşlarım olmuştu. Ancak cuma günkü yemek ne kadar doğru yaptığımı bir kez daha gösterdi bana. Gerek New York’ta gerekse İstanbul’da eski TurkishCorner ekibine tekrar teşekkürlerimi sunuyorum. Bir büyük aile yarattık, ve hepimiz büyüyen çocuklar gibi hayatın bizi yönlendirdiği yeni projelere koşuyoruz. Gerek iş, gerekse özel hayatta her zaman yanınızda olacak bir dost kazandınız, hepinizi seviyorum arkadaşlar.

Gelelim geçtiğimiz hafta içinde gözüme çarpanlar, hoşuma gidenler, sizlerin de haberdar olmanızı istediğim sektörel konulara.

Bu Hafta Hoşuma Gidenler ve İlgimi Çekenler:

Uğur Özmen adlı bir dehanın blogunu keşfettim. Hatta hakkında yazı yazdım. RSS okuyucularımıza bir yeni misafir daha geldi.

Yaklaşık bir sene önce ReadWriteWeb’de rastladığım ve henüz inceleme fırsatı bulduğum Iceberg. İlk bakışta Coghead‘i anımsatan, ancak tamamen ücretsiz olan bir web tabanlı platform. Hiç kod yazmadan web tabanlı uygulamalar hazırlamanızı, paylaşmanızı ve hatta satmanızı sağlıyor. Hedefleri teknoloji ile arası çok iyi olan ancak programcı olmayan insanlar ve yöneticiler. Özellikle programcı arkadaşların da yakından takip etmeleri gereken bir sektör bu.

New York’ta video production şirketi sahibi çok yakın bir arkadaşım ile Web Video konusunda tamamen beyin fırtınası amaçlı bir seri toplantılara başladık. Bu da beni ne zamandır yakından takip etmek istediğim, ancak vakit darlığı nedeni ile takip edemediğim web 2.0 ve video konusunda çok daha yakın bir araştırma yapmaya itti. Eticaret ve video uygularımına iki örnek verdiğim ve gelecekte çok sık uygulamalarını görüyor olacağımız V-ticaret başlıklı bir yazı yazdım. Konunun içine daha da girince Ooyala tarzı sektördeki öncü isimlere yazılım desteği veren birçok firmayı inceleme ve sahipleri ile görüşme fırsatı buldum.

TechcrunchUK‘in İngiltere’de en iyi business blog’u seçilmesi haberi üzerine RSS okuyucuma bir blog daha eklenmiş oldu. Amerika dışındaki internet sektörünü yakından izleme projem nedeni ile artık Avrupa’da ortaya çıkan startupları da Techcrunh UK’den takip etmemi sağlayacak.

Amerika’da çok popüler olan Twitter çılgınlığından sonra FriendFeed‘de de kişisel bir hesap açmaya karar verdim. Beni FriendFeed’de arkadaş olarak ekleyebilirsiniz. Twitter’ın video versiyonu olan 12seconds.tv‘de bir hesap açtım. İlk fırsatta denemelere başlıyorum. Bakalım Türkçe versiyonu ne zaman yayına girecek (hint: 12saniye.tv alan adı boşta )

Yeni evle birlikte yeni internet bağlantımın tadını çıkartıyorum. Verizon FIOS (direk fiberoptik bağlantı) ve en ucuz paketi olan 15mb/saniye hızla internete girmenin zevki bir başka oluyormuş Pratik olarak pek mümkün olmasa da teorik olarak aynı anda 5-6 videoyu izleyebiliyorum.

Ve gerek yorum bırakan sizlerin blogları, gerekse FriendFeed, Twitter ve benzeri sosyal servislerde bulduğum birçok Türk blogunu takip etmeye başladım. Bu kadar başarılı ve dolu dolu içeriği olan Türkçe blog bulmam beni hem çok sevindirdi hem de gururlandırdı. Hepinize tebrikler. Elimden geldiğince yorumlarımla bloglara daha aktif katılım sağlamayı planlıyorum.

Geçtiğimiz hafta özellikle gözüme çarpan, dikkatimi çeken ve hoşuma giden konular bunlar. Peki benim kaçırdığım ama sizlerin hoşunuza giden başka konular neler? Her hafta bu yazı gibi hem kişisel hayatımın özeti (geçtiğimiz haftaya bakış gibi) hem de hoşuma gidenler tarzı bir yazı blogumda görmek ister misiniz?

P.S. Kirtok.com’u RSS okuyucunuza eklemediyseniz Türkçesini burdan, İngilizcesini burdan ekleyebilirsiniz. Ayrıca sadece email listeme özel çok yakında başlatacağım avantajlardan faydalanmak için lütfen aşağıdaki formu doldurun:

Bugünlerde herkesin cevabını bulmaya çalıştığı soru ne?

Sosyal etkileşim (web 2.0) ve eticaret nasıl entegre olur?

İşte ShopTogether da tam olarak bunu yapmaya çalışıyor. Sosyal etkileşimi internet alışverişi ile birleştirmek.

Fikir aslında çok basit. DecisionStep, ShopTogether’ı çıkartan şirket diyor ki; İnsanlar alışverişe arkadaşları ve/veya akrabaları ile gitmeyi severler. İşte arkadaşlarınız ya da istediğiniz kişilerle birlikte internette alışveriş yapmanızı sağlayan ShopTogether’ın doğuş nedeni bu. Birçok yeni girişimden farkları var. ShopTogether bir internet sitesi değil. Eticaret siteleri ShopTogether’ı sistemlerine entegre edebiliyorlar.

ShopTogether kullanan Netshop.com sitesinin ekran görüntüleri:

İlk olarak bir isim girmeniz gerekiyor:

İki opsiyonunuz var; Birisini davet et ya da bir davete katıl (şifre sizin için yaratılıyor):

DecisionStep bu alanda yeni bir oyuncu değil. 2000 yılından itibaren işin içindeler ve eticaret sitelerine yardım eden başka ürünleri de var. Örneğin: Interactive Product Explorer, ve Dynamic Brochure Generator.

Netshops.com ShopTogether’ı haziran 2007′den itibaren kullanıyor ve birçok eticaret sitesi daha ShopTogether’ı kullanıyor.

Sürekli internette alışveriş yapan birisi olarak, kendi adıma ShopTogether’ı kullanacağımı pek sanmıyorum. Ancak şunu unutmayalım ki ShopTogether özellikle bayanların “Beraber İnternette Alışverişe Çıkabilir miyiz?” sorusuna cevap olabilir.

To read this post in English: Let’s Go Online Shopping Together with ShopTogether

Eticarette Kullanılabilirlik (Usability) üzerine ayrıntılı bir yazı hazırlamak için bilgisayarımın başına oturdum. Farklı kaynakları ve örnekleri incelerken bir örnek karşıma çıktı.

Bu örnek site Norveçli bir Eticaret Sitesi Arngren.net.

Kullanılabilirlik üzerine neredeyse literatürde olan her noktayı başarı ile uygulamış bir site.

O nedenle oturup, uzun uzun size kullanılabilirlik nedir, tasarım yaparken nelere dikkat edilmelidir gibi dersler vermektense bu başarılı örnek üzerinden konuşmak istedim.

Arngren.net’in başarı ile uyguladığı kullanılabilirlik maddeleri:

1) Kurumsal markası oturmuş. Siteye bir kez daha gelsem hemen Arngren.net’de olduğumu hatırlarım, mükemmel bir marka ve logo çalışması.

2) Menü mükemmel. Menü hem arama motorları için optimize edilmiş hem de hiyerarşik bir düzende, SILO kurallarına uyularak tasarlanıp ugulanmış. Çok başarılı bir html ve css çalışması olmuş, hem şık hem kullanışlı.

3) Renk uyumu tek kelime ile mükemmel. Gözü yormayan, tam anlamı ile potansiyel müşteriyi alışverişe iten sıcak renklerin birleşimi. Bu kadar uyumlu rengi bir arada başka bir sitede görmedim.

4) Büyük eticaret siteleri bile istatistiklerini vermekten korkarken, Arngren.net büyük bir cesaretle statcounter kodunu çok doğru bir yer olan sitenini üst (header) kısmının tam ortasına koymuş. İşte cesaretli ve açık yürekli olmak budur. Ben bu yazıyı yazarken 1,518,684 ziyaretçi vardı (son 1 gün, 1 yıl ya da kurulduğundan itibaren) Tebrik ediyorum.

5) Site içi arama. Çok kolay ulaşılabilir. Siteye girdiğim saniyede aramanın nerede olduğunu hiç göz gezdirmeden buluyorum, büyük konfor.

6) “Call to Action” mükemmel. Sepetime ekle butonları olsun, diğer ayrıntılar olsun, tek kelimeyle şahane ve uyumlu.

7) Ana sayfada yeni ürünler, indirimli ürünler vs çok güzel konumlandırılmış. Müşteriyi alışverişe zorluyor.

Elimde yaklaşık 60 madde daha var http://www.arngren.net/ sitesinin mükemmel kullanılabilirlik uyumlu tasarımı ile ilgili ancak vaktimiz burada sona erdiği için bir sonraki usability yazımda başka bir örnekle sizlerle olacağım.

Arngren.net’e slogan tavsiyesi: Kullanın, Kullandırın, Kullanılabilir olun; Arngren.net

• 1999 yılında kurulmuş bir internet ayakkabıcısı
• 3 milyon çiftin üzerinde ayakkabı çeşidi
• 100% stoktan teslim ve daima stokta olma garantisi
• 365 gün hiçbir soru sorulmadan iade garantisi
• Hem müşteriye yollarken, hem iadelerde ücretsiz kargo
• Eticaret standartlarına göre çok hızlı tedarik sistemi
• 7.5 milyon müşteri
• Siparişlerin %75′i memnun kalıp geri dönen müşterilerinden geliyor
• Bir müşteri ilk alışverişinin ardından gelen 12 ay içinde 2.5 katı daha çok alışveriş yapıyor
• İlk alışveriş yapan müşteriler kişi başı ortalama her alışverişlerinde $111.98 harcıyorlar
• Geri dönen müşteriler kişi başı ortalama her alışverişlerinde $143.22 harcıyorlar
• Yeni kazanılan müşterilerin %43′ü WOMM (başka birinin tavsiyesi üzerine) kazanılıyor
• 7/24 ücretsiz telefon hattı ve diğer büyük eticaret sitelerinin (amazon, overstock, ebay, vs) aksine her sayfada ücretsiz telefon hattının numaraları bulunuyor.
• 1999 yılında çok düşük, 2000 yılında $1.6 milyon, 2007 yılında $840 milyon dolar ciro ve 2008 yılı hedefi 1 milyar dolar üstünde
• Müşteri hizmetleri satıştan bonus almıyor, telefonda sınırsız konuşma hakkı var.
• Ellerinde müşterinin aradığı ürün olmadığı zaman rakip siteleri tavsiye ediyorlar.
• Pozitif müşteri hikayeleri, blog yazıları, haberleri internette çığ gibi büyüyor.
• Las Vegas’ın hemen yanında olan depoları 24/7 çalışıyor.
• İsmini açıklayarak ya da açıklamadan, şu ana kadar hiçbir çalışanı memnun olmadığını belirtmemiş.
• Yılda bir kez, tamamen çalışanların kollektif projesi olarak
• “Culture Book” yani “Kültür Kitabı” adlı bir kitap yayınlanıyor ve satışa çıkıyor.
• 34 yaşında olan CEO’su Tony Hsieh blog yazıyor, Twitter’da takılıyor, konferanslar veriyor ve bir şirket kültürü yaratma konusunda dünyada en önde gelen isimlerden biri olarak anılıyor.

Zappos CEO’su Tony Hsieh

Yukarıda saydığım maddelerin neredeyse hepsi Eticaret için Amerika’da okullarda öğretilenlere ters. Bu maddelerin hepsini yapabilen bir firma aynı zamanda nasıl para kazanır, ya da rekabet edebilir?

Marka Yaratırken 3′ün 2’si kuralını uygulayan Zappos.com müşteri hizmetlerine verdiği önem sayesinde bu başarıyı elde etmiş durumda.

İşte Zappos’un Başarı Formülü

• Standart ürün kalitesi
• Yüksek fiyatlar
• Mükemmel müşteri hizmetleri

İnternetten pahalıya ayakkabı satılmaz tezini tamamen yıkıp perakende, hatta bazı ürünlerde perakende fiyatlarının üstüne satış yapıyor. Ürünleri bilinen markalar zaten, o nedenle standart bir ürün kalitesi mevcut. Ancak müşteri hizmetleri denince Zappos rakiplerinden farklı konumda. Müşteri hizmetlerini çok iyi yapıyor, hatta o kadar iyi yapıyor ki Amazon bile bu önemli pazar payını Zappos’a kaptırmaya başladığını farkedip Endless.com adlı Zappos’a rakip aynı stratejide bir marka yaratmaya karar veriyor.

Zappos yola çıkarken kendine seçtiği slogan:

Ayakkabı da Satan bir Hizmet/Servis Şirketi. (The Service Company that Just Happens to Sell Shoes). Tam olarak Türkçe’ye çeviremedim sanırım, ancak bu sloganı ilk gördüğüm gün ne diyeceğimi bulamamıştım. Bu kadar mı yaratıcı olunur demiştim ve bu sloganı birçok ortamda, konferansta, seminerde anlatmışımdır.

Zappos’un yeni sloganı

Hizmet/Servis ile Çalışan/Desteklenmiş (Powered by Service)
Ayakkabı kategorisini ana kategori olarak tutup, daha birçok kategoriye girmeye karar verdiklerinde sloganı değiştirmek de kaçınılmaz oldu Zappos için. Ancak yeni sloganları da bana göre eskisi kadar güzel olmasa da şirket felsefesini ortaya koyuyor.

Zappos Müşteri Hizmetlerinde Neden Çok Başarılı?

Zappos’un bu başarısının tek sebebi var, o da müşteri hizmetleri departmanında çalışanlarını çok iyi seçmesi, çok iyi eğitmesi, onlara çok iyi şartlar sunması. Kısacası çalışanlarını mutlu etmesi.

Zappos Çalışanlarının bazı hakları:

• Ofiste sürekli ücretsiz yemek, içecekler, abur cubur
• Mükemmel sağlık sigortası (diş ve göz bakımlarını da kapsıyor)
• Çok iyi bir çalışan bonus programı (2007 yıl sonunda çalışanlar 1 yıllık maaşlarının %10′u kadar yıl sonu bonusu olarak aldılar)
• Eğitim: İşe başlarken 5 haftalık eğitim, sürekli eğitim programları

Zappos çalışanları ve müşteri hizmetleri hakkında yüzlerce akıl almaz pozitif hikaye internette dolaşıyor.

Hızla büyüyen Zappos.com müşteriye değer verip, hakettiğinden çok daha iyi bir hizmet sunulduğu zaman eticarette nasıl büyük başarılar elde edilebileceğinin en güzel örneği. Zappos.com ve iş stratejileri hakkında saatlerce yazabilirim ve konuşabilirim, ancak uzatmaya gerek yok, mesaj verilmiştir.

Zappos.com Başarı Formülü = Mükemmel Müşteri Hizmetleri + WOMM

Ziyaretçilerinizle Aranızda Güven Oluşturun:

Ziyaretçileriniz size email adreslerini vermeden önce size güvenmeleri gerekiyor. Onların güvenini sağlayın. Gerek yazılarınızla, gerek markanızla (bir blog ise kişisel markanız da olabilir) bu güveni ne yapıp edip sağlayın. Emin olun bir websitesi için en önemli şey ziyaretçilerinin o siteye güvenmesi ve bir otorite site olarak görmesidir.

Email Listesi Oluşturun ve Ziyaretçilerinizin Emaillarını Toplamaya Başlayın:

Piyasada birçok ücretsiz gerek online, gerekse offline kullanabileceğiniz birçok email programı var. Ben şahsen Türkiye’den çıkmış başarılı bir online email programı olan Sendloop‘u kullanıyorum. Bu program ile formu hazırladıktan sonra web sitenize ekleyin ve ziyaretçilerine email listenize üye olmalarını tavsiye edin. Web sitenizin ziyaretçileri kendi istekleri ile email adreslerini verip listenize üye olduklarında izinli pazarlama dediğimiz, internette en değerli pazarlama yöntemlerinden birisi için ilk adımı atmış oluyorsunuz. Bunu kötüye kullanmayın.

Email Listenizdeki Sadık Takipçilerinize Ayrıcalıklı Davranın:

Sitenizi günde onbinlerce kişi ziyaret edebilir, birçoğu arama motorlarından gelip birkaç saniye sonra sitenizden çıkabilir. Ancak email listenize eklenmek isteyen ziyaretçiler muhtemelen düzenli ziyaretçileriniz ve onlara ayrıcalıklı davranmak zorundasınız. Örneğin bir blog yazıyorsanız, email listenize ayda iki kezi geçmemek üzere email atın ve mutlaka daha samimi bir dille daha fazla ücretsiz bilgi, kaynak ve link sunun. Onlar listenize üye olduğu için kendilerini ayrıcalıklı hissetmeli ve sizden gelecek bir sonraki emailı heyecanla beklemeli.

Email Listenize Katılımı Arttırmak İçin Çaba Sarfedin:

Sitenizi ziyaret eden birçok kişi sitenizi çok faydalı da bulsa vakit ayırıp email listenize üye olmak istemeyebilir. Öncelikle email listenize üye olmayı çok kolay bir hale getirin. Çok kısa bir form ile isim ve email adreslerini toplayın. Vakit denen şeyin çok değerli olduğu bu dönemde ziyaretçilerinizin çok vaktini almayın. Katılımı arttırmak için yarışmalar, çekilişler, kampanyalar düzenleyin ve şart olarak email listenize üye olmayı koyun (listeye üye olanlar ayrıcalıklı hissetsin). Daha da yaratıcı olun örneğin sitenizin konusu ile ilgili bir ebook yazın ve sadece email listenize üye olanlara ücretsiz bu ebook’u gönderin. Emin olun email listenize katılım oranı katlanarak artacaktır. Biraz yaratıcı düşündükten sonra email listenizin üye sayısını arttırmak için aklınıza onlarca fikir gelecektir.

Email Listenizden Para Kazanın

İnternette sitelerin çoğunun amacı para kazanmak. Email listenize kesinlikle sürekli promosyon ve satış emailları atmayın, öncelikle ücretsiz bilgiler, haberler ve sürekli okunmak istenen bir email newsletter bülteni hazırlayın. Size zaten güvenen bu gurup sizin tavsiye edeceğiniz ürünleri, kitapları, servisleri vs. satın almaya hazır durumda bekliyor olacaktır. Bunu iyi değerlendirin ve doğru zamanda doğru promosyonları yapın.

Kendi istekleri ile listenize üye olmuş, kaliteli bir email listesi ile para kazanılabilir mi? Elbette kazanılır. Size gerçek hayattan bir örnek vermek istiyorum. New York’ta çok samimi bir arkadaşım sadece bir websitesinden 3 yıl süreyle topladığı email adresleri ile güvenilir, sevilen, takip edilen ve sektöründe önde olan bir email newsletter yazıyor. Bu listede 20.000 üye var ve haftada 1 kez email yayınlanıyor. Kendisi her email yolladığında tavsiye ettiği ürünler, servisler ve reklamlardan $20.000 net para kazaniyor. Haftada bir kez bu emailın yollandığını hatırlatmak isterim. Yani ayda 4 adet email yazarak $80.000 üstünde para kazanıyor ve yılın 6 ayı dünyayı geziyor. Kısacası email listesi deyip geçmeyin.

Şimdi Hemen Benim Email Listeme Üye Olun

Kirtok.com benim kişisel blogum olduğu ve amacım buradan milyonlarca dolar yapmak olmadığı için söz veriyorum size birşeyler satmaya çalışmayacağım

Email listeme üye olmanın avantajları:

• Türkiye’de vereceğim konferanslardan, seminerlerden önceden haberdar olma.
• Email listeme özel ücretsiz hediyeler (ebook, konferans videoları, kitaplar)
• Belli aralıklarla sadece email listeme üye olanlara ücretsiz danışmanlık.
• Blog yazılarımın dışında ekstra kaynaklar, bilgiler ve para kazanma yöntemleri.
• Herhangi bir ortamda ben Kirtok.com email listesine üyeyim diyebilme ayrıcalığı

Ayda maksimum 1 kez email yollamayı düşünüyorum, o nedenle inbox’larınız beni hep sevecek, söz veriyorum. Üye olmak için aşağıdaki formu doldurmanız yeterli:

Youtube’un ilk popüler olmaya başladığı aylarda aklıma gelen, ama tabi ki birçok bahane nedeni ile daha ayrıntılı düşünmeye fırsat bulamadığım bir fikir: Video Ticaret, V-Ticaret, yani videonun kullanarak internetten ürün satışı.

Şu ana kadar gerek viral videolar, gerekse ürünlerini gösteren videolar üretmeyi birçok eticaret sitesi denedi. Ancak şimdi size sunacağım iki konsept henüz çok taze ve eminim gelecekte birçok eticaret sitesi tarafından kullanılacak konseptler.

1) Kurtlar vadisinde Polat Alemdar’ın taktığı saat çok güzel, nereden satın alabilirim?

Tamam, tamam, belki çok abarttık başlığı ama olayın kısa açıklaması bu. Hergün televizyonda, magazin programlarında, dizilerde, filmlerde birçok ünlünün kıyafetlerini, aksesuarlarını görüp beğeniyor izleyiciler. Ayrıca ekranda gördükleri mekanlarda bulunan mobilyalar, arabalar, mutfak malzemeleri, aklınıza gelen her türlü ürün potansiye tüketicinin gözü önüne geliyor.

Biliyorsunuz televizyon dizilerinini bölümlerine episode diyorlar burada. Farzedin ki Kurtlar Vadisi’nin bir episode’unu televizyonda değil de internette izlediniz, ve biz de buna SHOPISODE dedik. İşte SeenON adlı internet sitesi izleyicilerine hem bu episodeları izleme, hem de alışveriş keyfi ile bir araya getirerek Shopisode yapma fırsatı sunuyor.

Buyrun size bir shopisode örneği:

Yukarıdaki videyou izlemeye başladığınızda, videoda hangi ürün hakkında konuşuluyorsa, ya da hangi ürün ekrandaysa, sağ tarafta ürünün detayları ve fotoğrafı beliriyor. “More info” ya tıklaıdğınız zaman ise ürünün detaylı sayfası ve satış ortağı mantığı ile satın alabileceğiniz link bulunuyor.

Şu ana kadar web 2.0 örneği olarak onlarca video iş modeli inceledim. Hatta bu hafta başı Amerika’da Emmy Ödülü sahibi ve video production şirketi olan çok samimi bir arkadaşımla next web 2.0 video konusunu saatlerce tartıştık, ama emin olun bu kadar sade, akıllı, monetize edilmeye hazır bir video iş modeli şu ana kadar görmemiştim.

SeenON ve benim değimim ile V-Ticaret inovasyonunu gerçekleştiren ekibe tebriklerimi yolluyorum.

2) Bluefly adlı eticaret sitesinden benzer bir yaklaşım:

Bluefly adlı eticaret sitesi de benzer bir yaklaşım ile blogları olan Flypaper‘da videoyu izlerken, aynı anda “Click here to buy” butonuna basarak videodaki ürünü satın almanızı sağlıyor.

Bir video ürün sayfasını bu linkten inceleyebilirsiniz.

Henüz proje aşamasında olan birçok video ve eticaret entegrasyonu biliyorum. Çok kısa vadede birçok v-ticaret projesi duymaya başlayacağız Amerika’da.

Şimdi gerçek girişimcilerin işi Amerika’da dahi henüz yeni doğan bu sektörü Türkiye’de projeler haline getirmek.

Bloglar, komunite siteleri ve özellikle düzenli güncellenen, sürekli yeni içerik eklenen siteler Google ve diğer arama motorlarının daima tercih ettiği siteler. Google algoritması sürekli yenilenen ve kaliteli, özgün içeriği hem çok hızlı indeksliyor hem de arama sonuçlarında öncelik veriyor.

Eticaret sitelerinde ürünler olduğu ve bu ürünlerin açıklamaları sürekli değiştirilmediği için Google ve diğer arama motorları gözünde doğru optimizasyon yapılmazsa iyi sonuçlar almaları gittikçe zorlaşıyor. Niş eticaret siteleri genel eticaret sitelerine göre daha avantajlı gibi gözükse de aslında kimin daha iyi optimizasyon yaptığı önem kazanıyor.

Uzun lafın kısası, her geçen gün eticaret siteleri için Google ve diğer arama motorlarında üst sıralara çıkmak ya da üst sıralardaki yerlerini korumak daha da zorlaşıyor. İşte bu nedenle özellikle eticaret sitelerinin diğer sitelere göre Google optimizasyonunda yapması gereken maddeleri bir araya getirdim.

Eticaret Siteleri İçin Google Optimizasyonunda 20 Önemli Madde

1) Ürün açıklamalarını kendiniz yazın. Aynı üreticinin verdiği ürün açıklamasının olduğu onlarca, belki yüzlerce siteden bir farkınız olsun ve ürün açıklamalarını kendiniz yazın. Çok uzun, çok süslü, çok mükemmel olmasına gerek yok, farklı olsun yeter. Emin olun Google sizi bunun için fazlası ile ödüllendirecek.

2) Sade ve temiz ürün ve kategori URL’leri kullanın. Kullandığınız yazılım URL’lerde session ID ya da parametreler kullanıyorsa, mümkünse URL rewrite yapın. Eğer bu mümkün değilse en azından URL’de bulunan variable değişken sayısını azaltmaya çalışın. Örnek:

Optimize edilmiş URL: http://www.customink.com/promo/promotional-bags.htm

Optimize edilmemiş URL: http://www.hepsiburada.com/productDetails.aspx?categoryid=15452&productid=ofislipton15

3) Bütün ürünler ana sayfadan en fazla 2 ya da 3 tıklama uzaklıkta olmalı. Bazı eticaret siteleri çok fazla alt ürün kategorileri kullanıyor ve bu da arama motolarının çok daha derine crawl etmesi demek. Daima arama motorlarının işini kolaylaştırın ve mümkünse ana sayfadan en fazla 3 tıklama uzaklıkta bütün ürünlerinize ulaşım sağlayın.

4) Farklı title tag başlık etiketleri kullanın. Aşağıdaki örnek ile açıklamak daha kolay:

Optimize edilmemiş başlık etiketi: Hepsiburada.com | Akıllı Alışveriş Burada | Bebek & Çocuk | STORK COCO MAMA SANDALYESİ

URL: http://www.hepsiburada.com/productdetails.aspx?categoryid=301132&productid=oyunstrkcoco

Optimize edilmiş başlık etiketi: Stork Coco Mama Sandalyesi | Hepsiburada.com

Duplicate content penalty Kopya içerik cezası almamak için mümkün olduğunca her ürün başlığındaki aynı kelime sayısını az tutun, yukarıdaki örnekte Hepsiburada.com yeterli, hatta fazla bile. Daha fazla generic genel başlık yazıp Google kopya içerik filtresine takılmayın.

5) Müşterilerin ürün yorumları yazmalarına izin verin, hatta teşvik edin. Çünkü ürün yorumları hem taze ve farklı içerik olarak Google’un gözünde o ürün sayfasının değerini arttırıp, daha sık crawl olmasını sağlayacaktır hem de eticarette olumsu da olsa ürün yorumlarının iade oranını azalttığı ve net karlılığı arttırdığı ispatlanmış bir gerçektir.

6) Arama motorları için optimize edilmiş menüler kullanın. Güzel görünüyor diye sitenizin bütün menülerini flash yapmayın. Menü ne kadar sade ve rahat crawl edilebilirse o kadar avantajınıza olur. Crawl test yapmanız için SEOmoz’dan ücretsiz bir araç.

7) Menünüzü anahtar kelimelerle doldurmayın. Örneğin Arçelik sitesinde menüde Arçelik Buzdolapları, Arçelik Fırınları, Arçelik Televizyon, vs şeklinde kullanmayın. Eskiden bu yöntem avantaj sağlar iken şimdi hiçbir avantajı yok, hatta arama motorları için spammy gözüktüğü için dezavantajı olduğu iddia ediliyor.

8 ) SILO Yapısı oluşturun. SILO Structure yapısı özellikle çok fazla ürün ve kategori olan siteler için kaçınılmaz bir teknik artık. Sitenizi temalara göre bölüştürüp, internal link stratejinizi belirleyin.

9) Duplicate content penalty Kopya içerik penaltısını önlemek için hesabım, siparişim, hakkımızda vs tarzı linkleri yazı yerine imgelerle yaratın.

10) Internal PR dağılımı çok önemli bir konu. Gereksiz PR dağıtmayın, bir önceki maddede belirttiğimiz hesabım, siparişim, hakkımızda vs tarzı sayfalara link verirken NO FOLLOW Tag kullanın. Bu şekilde Google bu sayfalara PR değeri vermez ve önemli sayfalarınızın (ana sayfa, kategoriler, ürünler) daha çok PR değeri olur.

11) Alışveriş rehberleri hazırlayın. Kategori, tema, hatta ürün bazında alışveriş ve how to guides nasıl kullanılır rehbeleri hazırlayın. Bu rehberler sayesinde hem daha long tail anahtar kelimelerle trafik getirirsiniz hem de tam istediğiniz anchor tag’lerle ürün ve kategorilerinize link verip bu sayfaların SEO değerini arttırısınız. Vaktiniz ve ekibiniz varsa bu rehber tarzı içerikleri video, podcast vs olarak da hazırlayıp social kanallarla dağıtın. (link bait, link bait, link bait)

12) Blog yazın, blog yazın, blog yazın. Eticaret sitesidir bu, bloga ne gerek var demeyin kesinlikl blog yazın. Birçok faydasını göreceksiniz. Blogunuzu 100% ticari dille kesinlikle yazmayın. Hedef müşteri kitleniz ne okumak ister onu düşünün ve doğru yazılar yazın. Arada doğru promosyonlarla satış yapın. Önceliğiniz hedef müşteri kitlemin hergün heyecanla okumak istediği bir blog olmalı. Popüler bir blog ile birçok ikincil kazanç getirme fırsatınız da olacaktır.

13) Tag kullanın, kullandırın… Web 2.0 gücünü unutmayın. Ürünlerinizi tag’leyin, hatta ziyaretçilerinize tag’letin. Emin olun Google taglere bayılıyor.

14) Benzer ürünlere çapraz link verin. SILO yapısında kısaca bahsettiğimiz gibi aynı tema/kategori altına giren ürünlere mutlaka çapraz link verin. Bu ürünü alanlar bunları da aldı, bu ürünün yanına bunlar da bizden tavsiye vs gibi.

15) Markalar, önemli anahtar kelimeler ve en iyi satan ürünler için farklı landing page’ler ilk geliş sayfaları(?!) yapın. Hem SEO, hem SEM hem de direk pazarlama anlamında olmazsa olmazlardan. Artık standard kategori sayfaları arama motorlarından çok optimize trafik getirmek için yeterli değil. Farklı landing page’ler, yaratıcı sayfalar, A/B testing ve multivariable çok değişkenli kampanya testleri yapmanız için kaçınılmaz.

16) Link Building Link İnşa Kampanyalarınızda ana sayfa dışında kategori, ve ürün sayfalarına da önem verin. Direk kategori, alt kategori ve ürün sayfalarınıza doğru alt tag’lerle inşa edeceğiniz dış linkler hem arama sonuçlarında yerinizi yükseltir hem de sitenizi Google’un supplemental index tarzı penaltılarından kurtarır. Birçok link inşa kampanyasında yapılan hata sadece ana sayfaya link toplanması, bu hataya düşmeyin.

17) Ürün fotoğraflarını optimize edin. Google’da ya da diğer arama motorlarında fotoğraflarınız sayesinde gelebilecek çok ciddi bir trafik sizi beklemekte. Fotoğraf isimlerini, alt tag’lerini ve fotoğraf çevresindeki yazıları optimize ederek çok ciddi şekilde trafiğinizi arttırabilirsiniz.

18) Ürün başlıklarının önemini unutmayın. Aynı ürün açıklamaları gibi, üreticinin verdiği başlığa ufak eklemelerle diğerlerinden farklı hale getirip ciddi trafik getirebilirsiniz. Mümkün olduğunca her ürün sayfasında bir ana anahtar kelimeye konsantre olun. Long tail trafik için de gerekli ek kelimeleri kullanın.

19) Product RSS Feeds Ürün RSS Beslemeleri oluşturun. Birçok karşılaştırmalı ürün arama motoru için artık olmazsa olmaz bir araç RSS. Bunun yanısıra birçok diğer siteye ürünlerinizin reklamını yapma şansı vermiş olursunuz.

20) En çok aranan anahtar kelimeleri yayınlayın. Sitenizin arama motorunun böyle bir verisi varsa eğer bu veriyi/raporu sonuçlara linkler vererek “En Popüler Aramalar” şeklinde yayınlayın.

Bir eticaret sitesinde arama motoru optimizasyonu denince aklıma gelen en önemli ilk 20 madde bunlar.  Daha detay ve ayrıntıya girdiğimiz zaman bu sayıyı 50-100 arasına kolayca çıkartabiliriz.

Daha optimize eticaret siteleri ve arama motorlarında her anahtar kelimede birinci sırayı kapmanız dileğiyle.