Türkiye’de internet sektöründe genç ve heyecanlı arkadaşlarımın genel olarak yaptıkları yanlışlardan bahsettim, ve bana göre internette başarılı olabilmek ve iyi para kazanilmek için doğru yöntemleri de hazırlamadan yapamadım. İşte benim başarı formülüm:

İnternette Para Kazanmak İçin 10 Altın Kural

1. Çok iyi İngilizce Öğrenin: İngilizce çalışın. İngilizceyi çok iyi bilmeden internet sektöründe çok başarılı olma şansınız yok. Çünkü yenilikleri takip etme şansınız yok. İnternette ortak dil İngilizce, bunu unutmayın.
2. Hedef Belirleyin: Bir zaman ve hedef belirleyin. Bu süreçte bütün sektörleri inceleyin, ve sonunda bir sektörde karar kılın. Herşeyi aynı anda öğrenmeye, hem social marketing konusunda dünyada bir numara olmaya, hem SEM konusunda bir numara olmaya çalışmayın. Basamaklar tek tek çıkılırsa en sağlıklı şekilde hedefe ulaşırsınız.
3. Çok Çalışın: Rahmetli Sakıp Sabancı her zaman beni girişimciliği ile heyecanlandıran bir insandı. Onun bir sözü hiçbir zaman aklımdan çıkmaz. O heyecanlı ses tonu ve sevecen şivesi ile her fırsatta “Çalışmak, çalışmak, çalışmak” derdi. İşin ana formülü budur arkadaşlar, daha ötesi yok. Ancak internet çağının hastalığı olan aşırı bilgi yüklenmesi konusuna çok önem vermeniz ve verimli olmanız gerekiyor.
4. Dinlemesini Bilin: Dinleyin, başka fikirlere önem verin. Bu çok ciddi bir sorun. Dinlemeyi bilmiyoruz, hep biz doğruyuz, hep bizim fikirlerimiz mükemmel. İş hayatımın başında iken bu hatayı çok yaptım. Şu anda emin olun hertürlü projemde işin uzmanından, sıradan bir kullanıcıya kadar başkalarının fikirlerini dinliyorum, ve farklı fikirlere çok önem veriyorum.
5. İçi Fos Karpuz Olmayın: Eskiden Adana’da karpuz alırken büyükler tabiri caizse önce karpuzu tartarlardı. Dıştan kocaman, yemyeşil, tam olmuş dediğiniz karpuzun içi kabak çıkabilirdi. İnsanın sektörüne göre kişisel markalaşması, imajı, giyimi, kuşamı, konuşması, her adımı önemlidir. Ancak sektörünüzde başarılı değilseniz, yaptığınız işler gurur duyacağınız işler değilse imajınız hiçbir işe yaramaz. Hedef belirleyin ve bir konuda uzmanlaşın dememin sebebi de budur.
6. Test Edin, Pratik Yapın: Fikirler, fikirler, fikirler. Herkesin, hepimizin fikri var. Her fikri olan büyük girişimci sayılıyor. Bu konuyu geçen sene verdiğim girişimcilik konferansında uzun uzun anlattım. Eğer fikrinizi uygulamaya geçirmemişseniz siz bir girişimci değilsiniz. Denemekten ve hata yapmaktan korkmayın. Her başarılı internet girişimi süper iş planları, çok ciddi yatırımı olan ve uzun çalışmalar sonucu yapılan girişimler değildir. Aksine çoğu başarılı internet girişimi bir anda, birkaç günde belki bir gecede yapılan websiteleri ile doğmuştur. Test etmekten korkmayın.
7. Çevre Yapın: Bu aslında sadece internet için değil bütün sektörler için geçerli bir kural. Ne kadar doğru insanlarla donatılmış bir networkünüz varsa o kadar büyüme şansınız vardır. Social sitelerin artması ile birlikte genç Türk popülasyonunu FriendFeed, Twitter gibi sosyal sitelerde internet sektörünün Amerika’da önde gelen isimleri ile konuşurken, tartışırken, fikir alışverişi yaparken görmek normal oldu. Bu fırsatı iyi değerlendirin. Ancak gözlemlerinden birçok arkadaşımızın yaptığı bir hatayı paylaşmak istiyorum. Unutmayın ki internetten gerek email, gerek IM, gerekse sosyal sitelerle iletişim kurduğunuz kişiler (bizler, onlar, vs) yoğun kişiler, hergün sizler gibi yüzlerce kişiden talepler geliyor. Burada çok zeki davranın, kesinlikle karşınızdakini rahatsız etmeyin. Sizi arkadaş listesine ekledi diye önemli kişileri dakika başı rahatsız ederseniz krediniz anında tükenir. Sosyal networklerin verdiği avantajı annoying olarak anında dezavantaja çevirirsiniz, benden söylemesi.
8. Küçük Düşünün: Evet, küçük düşünün. Başımıza ne geldiyse büyük düşünmekten geldi. Her proje, her fikir, her site için global hedefler, dünya markası olma vs gibi hayaller peşine düşmeyin. Gerektiği zaman küçük hedefler koyarak daha başarılı olabileceğinizi unutmayın. Cebinizde beş kuruş para, hiçbir tecrübe, çevre, ya da bir iş planı yokken Türkiye’nin en büyük eticaret sitesini kurma fikri ile benim gibi yatırımcıların kapısını çalmayın, kredinizi tüketirsiniz.
9. KARMA’ya İnanın: Özellikle Web2.0 gibi paylaşım çağında mümkün olduğunca verici ve yardımcı olun. Emin olun faydasını göreceksiniz. Bundan birkaç ay önce üyesi olduğum bir mastermind gurubunda işimin önemli bir bölümü olan aslında çok gizli bir yazılımı diğer 4 üye ile paylaşmıştım, hem de hiçbir karşılık beklemeden. Herbiri internet pazarlama sektöründe önde gelen isimler olan bu mastermind gurubu üyelerinden birisi bu yazılım sayesinde işlerinin 10 katı daha çok kar yaptığını, yıllardır aradığı şeyin bu olduğunu ifade eden bir teşekkür emailı attı birkaç hafta önce. Dile benden ne dilersen diyordu. Ben de başarılarının devamını diledim. Aynı gün içinde internet pazarlamada gelecek olacak ve beni büyüleyen, ona şu anda hergün onbinlerce dolar kazandıran bir fikri bana email attı, hem de hiçbir karşılık beklemeden. Bu kişi Amerika’da arrogant olarak tabir ettiğimiz, hem de işinde çok başarılı, tanınan birisi. KARMA kendini birkez daha gösterdi. Hep ben, hep ben demeyin.
10. Büyük Düşünün: Çok çalışıp, seçtiğiniz dallarda uzmanlaştıktan sonra yapacağınız tecrübeler ile birlikte vizyonunuz genişlemiş olacak. Artık içi fos karpuz değilsiniz, büyük düşünmenin zamanı geldi. Büyük düşünüp, donanımlı olmanın verdiği güvenle hareket edin ve büyük projelere imza atın.

Evinize ofisinizi kurarak bilgisayarınızın başından nakit para kazanmak artık mümkün!!

Yapmanız gereken son derece basit ;
Günlük yaşantınızın çok kısa bir bölümünü, şu anda olduğu gibi kendinize ayırmanız ve bu süreç içerisinde size tarif edildiği şekilde gerekli çalışmaları yapmanız yeterli…
Eğer bu sistemi merak ediyorsanız ve bu sistem sayesinde banka hesabınızda paranızın nasıl birikeceğini öğrenmek istiyorsanız?!

Sizi tebrik ederim ;

***DOĞRU YERDESİNİZ!!!***

Buna benzer bir email ya da websitesi ile karşılaşmadan bir günüm geçmez oldu. Amerika’da 1990′ların internet pazarlamada yatarak zengin olma furyası ne yazıkki Türkiye’de şu anda çok popüler.

İnternet sektöründe çalışanlar için dünyanın heryerinde bir önyargı vardır. Bizleri yatarak para kazanan insanlar olarak göstermeyi herkes sever. Evet doğru, ben her sabah uyandığımda ve bilgisayar başına geçtiğimde o gece yatarken kazandığım paraların istatistiklerine bakıyorum.

Ancak emin olun Amerika’da kurumsal ortamda çalışan ortalama bir Amerikalıinın en az iki, hatta üç katı çalışıyorum. Çevremde çok başarılı ve internet sektöründe çalışan bütün arkadaşlarım için bu geçerli.

Kısa yoldan para kazanma hevesi her meslekte, her ülkede, her millette olan bir rüya. Neden siyaset, futbol, moda sektörleri en popüler meslekler, bunu hiç düşündünüz mü?

Başarı Para Getirir

Ortaokul yıllarında birgün babamla sohbet ediyorduk. Ben ısrarla ortaokuldan sonra tam zamanlı konservatuar sınavlarına girmek istediğimi ve müzisyen olmak istediğimi belirtiyordum. Babam da çok demokrat, hayat senin hayatın, tarzında ancak çok ikna edici sebeplerle her tezimi çürütüyordu.

Çünkü babam için Türkiye’de müzisyen olarak hayatımı devam ettirmek demek büyük bir ihtimalle hayat boyu maddi sorunlar çekmem demekti.

Ben ise babama, Türkiye’de birkaç yıl meşhur olup sonra kaybolan şarkıcılar dışında hiç zengin müzisyen yok mudur diye sordum. Onun cevabı ise çok ilginçti.

Bana “Dünyada hangi meslek olursa olsun, işini en iyi yapan, çok başarılı olan ve çok iyi para kazanan insanlar vardır. Bu belki en iyi 500 kişidir, belki en iyi 5000 kişi, mesleğine göre değişebilir” demişti. Her ortamda, her konuda bir anda tezini savunabilen bir ata sözü ya da vecize ile de destekleyen (bkz. Geçmişten Geleceğe) babamın bu sözleri beni çok da ikna etmemişti o zaman. Yaşım ilerledikçe demek istediklerini daha iyi kavradım.

İşin özü, ne iş yaparsanız yapın, çok başarılı olduğunuz zaman, para da yanında mükafat olarak gelecektir.

Türkiye’de İnternet Sektörü

Beni son zamanlarda düşünmeye iten ve cidden üzen bir konu Türk internet sektörünün gidişatı. Özellikle Türkçe blog yazmaya başladıktan sonra çok fazla genç girişimci arkadaşımdan bana ulaşanlar olmaya başladı, bu beni fazlası ile mutlu ediyor. Çok yoğun tempom nedeni ile hepsine cevap vermek ya da istediğim vakti ayırmak mümkün olmuyor.

Ancak son birkaç ay içinde Türkiye internet sektöründen birçok arkadaşımla görüşme, fikir alışverişi yapma fırsatı buldum. Belki genelleme yapmak yanlış olabilir, ancak birçok arkadaşımda ilk gözlemlediğim noktalar şu şekilde oldu:

• Hepsinin fikirleri ve heyecanı var
• Birçoğunun donanımı çok eksik. Uzmanım diyebilecekleri hiçbir alan yok.
• İnternette Techcrunch, Webrazzi gibi birkaç blog takip edip, güncel olaylardan haberdar olmayı işin uzmanı olmakla karıştırıyorlar.
• Özünde birçoğu Türkiye’de çok taze olan internette dot com’ını satıp zengin olan başarı hikayeleri ile büyülenmiş. Henüz fikir aşamasında olan projelerinde hayal/hedef olarak sitelerini satmak var.
• Birçoğunun programlama, tasarım, internet pazarlama vs gibi internet sektörünün en önemli konularında yakından uzaktan haberleri yok. Sadece iyi fikirleri olduğunu ve bu tarz şeyleri üç beş kuruşa yaptırabileceklerini düşünüyorlar.
• Birçoğu dinlemeyi bilmiyor. En tehlikeli şey, yanlış olduğu halde bir fikre inanmak ve eleştiri ve beyin fırtınasına kapalı olmaktır.

Türkiye’nin geleceği, sevgili genç Türk internet girişimcisi kardeşlerim. Bizler de zamanında gençliğin verdiği heyecanla hatalar yaptık. Vaktimizi gereksiz yere harcadık. Ancak benden bir abi ya da arkadaş tavsiyesi olarak alın lütfen, bu şekilde başarılı olma şansınız yok.

Bakın özellikle belirtmek istiyorum bu bahsettiğim gurup bence internette Türkiye’nin elit tabakası. Yani gece gündüzlerini crack, hack forumlarında geçirmeyen, internet pazarlamanın 1 cente orda burda tıklama yapmak olmadığını kavramış, birçoğu vizyonu olan genç arkadaşlar.

Aralarında çok mantıklı, dinlemeyi bilen, tavsiyelerime çok önem veren, çok çalışkan, çok donanımlı arkadaşlarım da var, sözüm meclisten dışarı.

Peki akıllıyım, internet sektöründe yolun başındayım, çok ama çok başarılı olmak istiyorum, ne yapmalıyım? Bu soruya benzer çok email alıyorum.

Eleştiri yapacaksam bana göre nerelerin düzeltilmesi gerektiğini mutlaka belirtirim. Yani yapıcı eleştiri yapmak benim için çok önemlidir.

Eğer bana göre internet sektöründe başarılı olmanın sırlarını sorarsanız, İnternette Para Kazanmak İçin 10 Altın Kural adlı yazımı okumanızı tavsiye ederim.

Daha sonra Webrazzi Techcrunch Meetup‘da Önder Eren’in TakasMerkezi.com sunum videosunu izledim.

Son olarak eTohum‘da tekrar Önder Eren ve TakasMerkezi.com ismi karşıma çıkınca kendisi ile tanışmam gerekiyordu ve geçen hafta karşılıklı birer email ile tanıştık.

Bu blogu yazmaya başladığımda da belirttiğim gibi uzun yıllardır yurtdışında olmamdan dolayı ve çok yoğun çalışma tempomdan dolayı Türkiye’de internet sektöründe neler oluyor çok takip edemedim. Geçen sene Türkiye’de Genç Girişimciler Kulübü’nde verdiğim konferanstan sonra Türkiye’de internet ve girişimcilik sektörünü yakından takip etmeye ve elimden geldiğince destek olmaya karar vermiştim. Bu nedenle Önder Eren gibi girişimci insanlar ile tanışıp sohbet etmek bana mutluluk veriyor.

Önder Eren ile email trafiğinden sonra Skype’da buluşup bir röportaj yapmak için randevuleştik. New York saati ile perşembe akşamı 23.40′da başlayan görüşmemiz, çok sıcak bir sohbet, fikir alışverişi ve ardından röportaj derken sabah 4′ü geçerken bitti.

Önder Eren’e ayırdığı vakit, samimi cevapları ve anlayışı için teşekkür ederek röportaja geçiyorum.

TakasMerkezi.com Kurucusu Önder Eren Röportajı

Ahmet Kırtok : Önder merhabalar, öncelikle tatil hazırlığı öncesi yoğun programında bana vakit ayırdığın için teşekkür ederim. Türkiye’de internet sektöründe birçok kişi seni yakından tanıyor, ancak ben ve benim gibi seni tanımayan insanlar için bize kendine bahseder misin?

Önder Eren : İ.Ü. Bilgisayar Mühendisliği mezunuyum. Amacim İ.Ü.’de okurken iş hayatına girebilmekti. 1996 yılında iş hayatıma, üniversite 1. sınıftayken 4 arkadaş bilgisayar satan bir firma ile başladık. İlk firmamızın adı 3LINES Computer idi. Bilgisayar ve donanım satışı ve teknik servis üzerine çalışıyorduk.

Ahmet Kırtok : Peki 3LINES Computer neden devam etmedi?

Önder Eren : Hem bu isin kar marjinin dusuklugu hem de donanim sektorunde ticari anlamda gelecek gormedigim icin ilgi alanim olan animasyona kaydim. Arttek adli Istanbul’da bir firmada stajer olarak animasyon yapmaya basladim. Arttek’te Silicon Graphics üstünde Flint (compositing yazilimi ) ve Power Animator (3d animasyon yazilimi) uzerine calismaya basladim.

Arttek’de çalışırken programların İngilizce manuellerini okuyup anlayabilmek için iyi İngilizce bilmem gerektiğini anladim. İngilizcemi geliştirme için çalışırken best vocabulary adlı İngilizce öğrenmeyi kolaylaştıran bir program da yazdım.

Ahmet Kırtok : Tam bir girişimcilik örneği. Konu her ne olursa olsun bir proje üretmek zorundayız değil mi Peki Arttek’teki staj döneminden sonra neler yaptın?

Önder Eren : Arttek’teki stajer modum çok kısa sürdü malesef. Ama ben 3D animasyon üretmek ve programcılık bilgimi animasyona entegre ederek çok farklı açılımlar yapmak istiyordum. Bu süreçte 2.sınıfı bitirmiştim ve Arttek’teki gibi, bir çalışma tarzı olarak değil, resmi olarak yazılım veya donanım stajı yapmam gerekiyordu. Bunu fırsat bilip tüm televizyonları telefonla aradım.

Televizyonlar mühendislik öğrencilerine pek sıcak bakmıyorlardı ve genelde radyo – televizyon öğrencilerini kabul ediyorlardı ki bu da bence çok hatalı bir yaklaşım çünkü inovasyon daha çok farklı disiplinleri kesiştirmeye hevesli insanlar tarafından yaratılır. Sonuçta hiçbiri görüşmeye bile çağırmadılar çeşitli bahanelerle. Ben de adını sık sık duyduğum Zenger Teknik Donatım’ı aradım. Orada stajım kabul oldu ve çok değerli bir insanla Mimar-Mühendis Yılmaz Zenger’le tanıştım.

Staj olduğu halde 2. gün bir akşam yaptığımız uzun ve zevkli sohbetten sonar bana iş teklif etti. Öğrenciydim ve bugünün yaklaşık 1000 YTL’sini bana “derslerimi aksatmayacak ve benim belirleyeceğim şekilde bir çalışma metodu” için teklif etti. Müthiş bir sevinçle kabul ettim. Orada çok şey öğrendim ama kendi işimi yapma isteği artık heyecanlandırıyordu beni ve bir animasyoncu bir arkadaşım ile beraber “Dijital Fikirler New Media” adlı kendi şirketimi kurdum.

Zenger’de çalışırken (yaklaşık 1 sene) sadece animasyon değil, video editing, compositing işleri de yapıyordum ve hobi olarak weble de ilgilenmeye balamıştım. Bu ilgi şirkete dönüşünce ağırlıklı olarak web projeleri almaya başladık. Tesadüflerle Siemens Business Services ile bağlantı kurduk ve onların web tasarım çözüm ortağı olduk bir nevi. BP başta olmak üzere büyük işler yapmaya başladık.

Ahmet Kırtok : Peki o yıllarda internet çözümleri sunmak zor olmuyor muydu? Çünkü internet sitelerinin sayfa başına fiyatlandırıldığı bir dönemden bahsediyoruz. İnternet sitesi yapıyoruz dediğimiz zaman benim de bilgisayarımın hard diski bozuk, bir bakar mısın diye ricalar geliyordu çevremizden.

Önder Eren : İstersen o yıllarda internet siteleri yapmak ve web çözümleri sunmanın ne kadar zor ve bilinmeyen bir meslek dalı olduğunu bir örnek ile anlatayım. Sanko Holding’in web sitelerini yaptırmak için bir arayışta olduğunu duyduk. Ben ve ortağım Dijital Fikirler New Media Şirketi olarak Sanko’da bir toplantı ayarladık.

O yıllarda büyük şirketlerin ve holdinglerin bilişim direktörleri genelde alaylı oluyordu ve bir proje görüşmesine gittiğimiz zaman işi alana kadar genelde bilgisayar mühendisi olduğumuzu söylemezdik. Aynı şekilde Sanko’da bir toplantı ayarlandı, biz kendimize güvenimiz tam bir şekilde hazırlıklarımızı yaptık ve toplantı için Sanko merkezine gittik.

Toplantıda karşımızda yine alaylı, yaşı oldukça büyük bir bilişim direktörü beklerken sektreteri olan ve yaşça çok genç Cengiz Bey diye birisinin odasına geçtik. Biz iki genç, takım elbise ve uzun saçlarımızla, bütün heyecanımızı kapıda bırakarak toplantıya girdik. Cengiz Bey bize kendinden çok emin bir şekilde anlatın bakalım gençler nedir bu internet sitesi olayı diye konuya girince, biz de gayet kendimizden emin bir şekilde neler yapabileceğimizi anlattık.

Proje çok büyüktü, çünkü Sanko Holding bünyesindeki birçok şirket için web sitesi yapılması gerekiyordu. Cengiz Bey bize bir proje ile başlayalım sizi önce bir deneyelim dedi. Çünkü sektör çok yeni idi ve şirketler de tam olarak ne istediklerini, bir internet sitesinde neler olması gerektiğini bilmiyorlardı. Ben de tabi ki, kaşılıklı birbirimizi tanımamız önemli, biz de sizi denemiş oluruz dedim. Kendisi bir kahkaha atarak cevabıma karşılık verdi ve biz Sanko’dan ilk işimizi bu şekilde almış olduk.

Bu hikayeyi bu kadar ayrıntılı anlatmamın sebebi ise Cengiz Bey’in Sanko Yönetim Kurulu üyelerinden Cengiz Konukoğlu olduğunu toplantıdan sonra öğrenmemiz oldu.

Ahmet Kırtok : Çok güzel bir anı. Eminim kendinize olan güveniniz Sanko’nun sizi tercih etmesinde sebep olmuştur. Peki Sanko ilk projenizi beğenip size daha çok iş verdi mi?

Önder Eren : Sanko Holding, Sanko Pazarlama, Sanko Sigorta, Daewoo (Sanko Otomotiv), Sani Konukoglu Hastanesi gibi Sanko Holding’e bağlı olan birçok şirketin internet sitelerini yaptık. Ayrıca Sanko Menkul için Mavidisket Disket Emir Programı adlı bir yazılım da hazırladık.

Ahmet Kırtok : Peki Dijital Fikirler New Media daha sonra neler yaptı?

Önder Eren : Sanko dışında başka projelere de imza attıktan sonra ortağımla anlaşmazlıklardan dolayı Dijital Fikirler New Media projemize nokta koyduk. Girişimcilik ve iş hayatımda benim için önemli dersler çıkardığım bir tecrübe oldu Dijital Fikirler New Media ve ortaklık.

Ahmet Kırtok : Ortağınla yollarınız ayrıldıktan sonra sen neler yaptın?

Önder Eren : 2000 yılında halen devam etmekte olan şirketim Mavi Kelebek‘i kurdum. Piyasaya birçok iş yaparak başladık. 2004 yılına kadar Mavi Kelebek olarak birçok projeye imza attıktn sonra 2004 yılında 3dworld irc kanalından tanıştığım Emre Şan adlı arkadaşım aracılığı ile farklı bir sektörde tecrübe edinme şansım oldu. 2004 yılında bir sene Start TV’de çalıştım.

Ahmet Kırtok : Peki Star TV’de neler yaptın?

Önder Eren : Star TV’de Virtual Studio üzerinde sanal dekor tasarım ve programlanabilir dekor uygulamaları (hava durumu, seçim vb.) konularında çalıştım ve daha sonra da departman şefliği yaptım.

Ahmet Kırtok : Peki Star TV’den ayrıldıktan sonra?

Önder Eren : 2005′ten itibaren tamamen Mavi Kelebek üzerine çalışıyorum. 2007 yılında büyük bir proje aldığımız için, benimle birlikte 10 kişiye çıkmış bir ekibimiz oldu.

Ahmet Kırtok : Gelelim TakasMerkezi.com projenize. İlk olarak böyle bir proje nasıl aklınıza geldi?

Önder Eren : Bir müşterimiz için hazırladığımız bir barter yazılımı sayesinde bu sektörü yakından inceleme fırsatı bulduk. Barter yapısı gereği kurumlar arası bir iş modeli idi .Bizim inovasyonumuz ise “neden bu model kişiler arasında olmasın?” noktasında oldu.

Yurt dışında farklı takas ve benzeri siteler olmasına rağmen TakasMerkezi.com modelinde bir site karşımıza çıkmadı. İyi bir ön araştırmadan sonra TakasMerkezi.com projesi üzerine çalışmaya karar verdik.

Ahmet Kırtok : Peki TakasMerkezi.com’u hiç bilmeyen birisi olarak bana, bu siteyi nasıl kullanabilirim, anlatabilir misin?

Önder Eren : Aslında modelin yapısı gereği sistemin içine girdiğinizde biraz karışık geliyor. Zaten yaşadığımız en ciddi sıkıntı da bu oldu. Yani internet kurtları haricinde sıradan internet kullanıcıları anlamakta zorlanıyor.

En basit tabirle anlatmak gerekirse; ihtiyacınız olmayan ürünleri satışa koyuyorsunuz fakat para ile değil puan ile değer biçiyorsunuz ve bunlar açık arttırma ile satıldığında kazandığınız puanlarla da yine sadece site içerisinden istediğiniz ürünü alabiliyorsunuz.

Detayına inmeden anlamanın en pratik yolu da ihtiyaç olmayan bir iki ürünle (kitap, dvd gibi) sistemi denemek olabilir. Ne zaman ki bir ziyaretçi örneğin sattığı bir kitabın karşılığında okumadığı bir kitap veya izlemediği bir dvd alırsa işte o zaman sisteminin nasıl bir boşluğu doldurduğunu da anlayacaktır.

Ahmet Kırtok : Takasmerkezi.com’u şu anda piyasada olan Türkçe takas sitelerinden ayıran ve farklı kılan nedir (eğer varsa)?

Önder Eren : Takas yapısı gereği ilkel bir ticaret modelidir. Dünyada üretimin ve nüfusun fazla olmadığı, yerleşik düzenin bu kadar komplike hale gelmediği dönemlerde fazlasıyla ihtiyacı da görmüştür ama zamanla sıkıntılar baş göstermiş ve ticaretin ve ekonominin gelişimi için farklı bir enstümana ihtiyaç duyulmuştur. Paranın icadı da bunların sonucudur. Aslında para da ilkel bir metoddur fakat icat olduğu dönemlerde şu anki gibi bir bilişim altyapısı yoktu dünyada.

Şu anda belki de bir sonraki enstrümana (elektronik para) geçme arifesindeyiz. Kredi kartları bunun zeminini hazırlamaya başladı bile. Takas modelini uygulayan sitelerle en büyük farkımız bu. Bizim sistemimiz bilgi ve internet çağına uygun bir model. Takas ise zaten terk edilmiş bir sistem. Net üzerinde de olsa tutmayacaktır bu sebeple. Çünkü en büyük dezavantajı bir işlemin gerçekleşebilmesi için, sizin takaslamak istediğiniz ile almak istediğiniz ürünün tam zıttı taleple de birinin olması gerekmektedir.

Üstelik takas sonucu almak istediğiniz şeyin vermek istediğiniz ile denk bedellerde olması lazım. Bir kitap ile playstation portable’ı takaslayamazsınız. TakasMerkezi.com’ da ise yine tek bir kitabı satarak playstation portable alamazsınız belki ama okuduğunuz 10 kitap, izlediğiniz 10 dvd, eski bir gameboy advance satıp kazandığınız puanlarla playstation portable alma ihtimaliniz var.

Site ismi vermek gerekirse Türkiyede takasta.com elle tutulur tek takas sitesi. Dünyada en bilineni ise (2’ye 2, 3’e 3 takasları da olanaklı kılan) swaptree.com’dur.

Türkiyede 2-3 tane daha var belki ama içlerinde 2-3 ürün ancak var ve terk edilmiş durumdalar. Dünyada ise yaklaşık 70-80 tanesini bizzat inceledim. Genelde tüm takas sitelerinde gördüğüm sıkıntıları hemen hemen hepsinde gözlemledim.

Ahmet Kırtok : Takasmerkezi.com‘un yurtdışına açılma planları var mı? Varsa bize biraz bundan bahseder misin?

Önder Eren : Fikrin ilk aklımıza geldiği andan şu ana kadar her zaman yerel sitemiz olacak olan takasmerkezi.com ile birlikte yabancı siteyi de planladık.

Bunun için kurumsal kimliğini de hazırladık ve domain olarak ta WhatSwap.com ‘u seçtik. Domaindeki what’s up? çağrışımı web 2.0 projelerindeki samimi isim seçimi trendi adına çok uygundu. Şansımıza da bırakılmış bir domaindi, kaçırmadık.

İş modeli rahatlıkla tüm dünya ülkelerine adapte edilebilecek bir model olduğu ve c2c olduğu için de aslında adapte edip yeni kanallar açmak çok zor görünmüyor. Whatswap.com ile Kuzey Amerika ve Avrupa Birliği için 2 site düşünüyoruz baştan beri. Fakat geldiğimiz nokta itibarı ile önce ihtiyaç duyduğumuz saha deneyimini takasmerkezi.com ve Türkiye’de yapmak kararı aldık.

Burada daha dar ve daha zor bir kitle ile doğru adımları atar ve bu tecrübeyi kazanırsak, global pazarda işimiz daha kolay olacaktır düşüncesindeyiz. Ve tabi ki dünyayı hedefleyen bir vizyonun da bu hedefe uygun iş ortakları ve sermaye ile desteklenmesi gerektiğini görüyoruz.

Bu yüzden de kısa bir süre içerisinde Türkiye’de yatırım arayışına başlayacağız. Global arenada tecrübeli bir risk sermayesi şirketi ile ihtiyaç duyduğumuz destek ve danışmanlığı da sağlamış oluruz diye düşünüyoruz.

Ahmet Kırtok : Önder, öncelikle senin gibi girişimci birisiyle tanıştığıma çok memnun oldum, umarım bundan sonra Takasmerkezi.com ve yeni projelerinin başarı hikayelerini sıkça duyarız. Son olarak Kirtok.com okuyucularına ve genç girişimci arkadaşlara söylemek istedeğin birşeyler var mı?

Önder Eren : Ben de seninle tanıştığıma çok sevindim Ahmet. Daha önce denkleşmemiş olmamızı bile kayıp olarak görüyorum (aynı fakülte binasında okuduğumuzu da düşünürsek) ama bundan sonra daha sık görüşeceğimize de eminim.

Girişimci arkadaşlara söylemek istediklerime gelince; inandığınız bir fikri hayata geçirmeden önce çok araştırın, çok düşünün ve çok danışın ama zaman da kaybetmeden karar verip harekete geçin. Harekete geçtikten sonra da bir süre kulaklarınızı tıkayın.

Büyük heveslerle karaladığınız logonuzu hayatında photoshop açmamış, en ufak bir grafik altyapısı olmayan insanların acımasızca eleştirmesine, koala kadar tembel insanların sizi frenlemeye çalışmasına, siteniz yayına geçtiğinde bismillah demeden gelecek botnet ataklarına, sosyal ağlar içerisinde o sosyal ağların google tarafından iyi indexlendiğini bilen kötü niyetli insanların acımasız ve yıkıcı eleştirilerine (ne de olsa sizi aratanlar bunları da okuyacaktır) hazırlıklı olun.

Bunlardan motive olacak, hırslanacak şekilde hazır olmazsanız emin olun özellikle de Türkiye’de yıkılmanız ve bezmeniz çok kolay olacaktır.

Ve kesinlikle sadece Türkiye’yi düşünerek hayallerinize gereksiz limitler koymayın, büyük düşünün, büyük hayal edin. Her şeyi elinizden alabilirler ama hayallerinizi siz teslim etmedikçe kimse alamaz. Hayalleriniz olduğu sürece, her düştüğünüzde bir kere daha kalkacak gücü bulacaksınız emin olun.

Bu güzel söyleşi için teşekkür ediyorum.

Ahmet Kırtok : Ben de çok teşekkür ediyorum, başarılarının devamını diliyorum.

Önemli Not: 29 Ağustos sabahı server’ımızdaki bir sorun nedeni ile kirtok.com yaklaşık 3 saat yayın dışında kalmıştır. 28 Ağustos ve 29 Ağustos sabahı yorum bırakıp yorumları şu anda sitede yayında olmayan arkadaşlarımdan özür diliyorum ve tekrar yorum bırakmalarını rica ediyorum. Çünkü veritabanımızı birgün öncesine almak zorunda kaldık. Teşekkürler.

Daha yüksek binalar, daha büyük alışveriş merkezleri, daha güzel arabalar, daha çok teknoloji.

Bizim çocuklarımız cep telefonu olmadan yaşamanın ne olduğunu hiçbir zaman bilmeyecekler. Siz küçükken internet olmadan nasıl oyun oynuyordunuz diye soracaklar bizlere. Hastalık hastası birisinin yatağının başucunda duran tabaktaki rengarenk haplar gibi herşey formülüne göre imal edilmiş bir şekilde ufak ufak haplarda onlara sunulacak.

Bırakın bir sonraki nesli, şu anda 20′li yaşlarının başında olan genç nesil bile hiçbir zaman bir bilgisayar oyunu oynayabilmek için saatlerce büyük bir heyecanla Commodore 64′lerinin “kafa ayarını” uyduruk bir tornavida ile yapmakla uğraşmadılar. Oyunun kasedi eskidiği için kafa ayarı tutmayan ve başlamayan oyunların verdiği o hayal kırıklığını yaşamadılar.

Bizim zamanımızda yaz tatili demek sevgililerimizden uzak geçen dolu dolu 3 ay demekti. Ne başımızı yorganın altına gömüp sabahlara kadar sevgilimizle mesajlaşabileceğimiz bir cep telefonumuz ne de saatlerce sesli, videolu chat yapabileceğimiz bir internetimiz vardı. Bizim zamanımızda yaz tatili demek internet kafelerde sigara dumanı altında counter strike oynamaktansa sokaklarda kaçırılmak korkusu olmadan çocukca koşup oynamak, derimiz buruş buruş olana kadar denizden çıkmamak, günleri unutmak demekti.

Bizler küçükken nasıl o şehrin can damarında bulunan bir alışveriş merkezini gösteren babamız, hey gidi günler, zamanında burada portakal bahçeleri vardı derken boş boş ve anlamsız bakıyorduysak şimdi genç arkadaşlar da belki bu yazdıklarıma aynı şekilde bakıyorlar.

Hızla ilerleyen teknoloji, hayatımızda birçok şeyi iyi ya da kötü şekilde değiştirir oldu, işte bu yüzden dünyada organiğe ve yeşile kaçan bir akım başladı. İnsanlar yoruldu.

Babam zamanında ilk bilgisayarını aldığında 40 MB bir harddisk ile gelmişti ve o zaman için gerekli hertürlü bilgiyi barındırmaya yetiyordu. Benim bu hafta siparişini verdiğim bilgisayarın hafızası 1.2 terrabyte. Matematiği siz yapın diyorum.

Sabah uyanır uyanmaz emailların kontrol edilmesi ile başlayan, arabadaki navigasyon sisteminden telefonumuzdaki onca uygulamaya kadar devam eden teknoloji alışkanlığı gittikçe kontrolü imkansız bir bilgi yüklenmesine yol açıyor.

İşte buna çağın hastalığı diyorlar ve ismi de Information Overload (aşırı bilgi yüklenmesi).

En son ne zaman çok işiniz olmasına ve bitirmeniz gereken önemli projeleriniz olmasına rağmen hiç farkında olmadan saatlerinizi bilgisayar başında sevdiğiniz blogları okuyarak, friendfeed, facebook ve twitter gibi sosyal sitelerde takılarak geçirdiniz?

İnternette sosyal etkileşimin artması ile beraber eskiden email, daha sonra forum, chat ve şimdi de sosyal siteler aracılığı ile aynı anda onlarca, yüzlerce hatta binlerce insanın neler yaptığını takip etmeye çalışıyoruz.

Bir yandan elimizden geldiğince, belki tutkumuz belki mesleğimiz gereği internette birçok sitede paylaşım yapıyor bir yandan da internet sayesinde göz önüne daha çok çıkan hayatlarımızı yaşıyoruz.

Aşırı Bilgi Yüklenmesi Verimliliğin Düşmanı

Sorun da burada başlıyor. Zaman denen şey dolar, altın, hisse senedi ve en karlı yatırım aracından daha değerli günümüzde. Aşırı bilgi yüklenmesi konsantrasyon bozukluğunu, konsantrasyon bozukluğu da verimsizliği doğuruyor.

Aşırı bilgi yüklenmesi ve verimsizlikle başa çıkabilmek için birçok blog, web sitesi ve kitap inceledim. Herkes kendi bottle necklerine göre doğru bir plan yaparak çağımızın hastalığı aşırı bilgi yüklenmesi ve verimsizlik ile başa çıkabilir.

Ben kendimce bir reçete yazdım, ama bana özel, belki sizin de işinize yarayacak noktalar olabilir?

Aşırı Bilgi Yüklenmesi ile Ahmet KIRTOK Yöntemi Sayesinde Başa Çıkmak:

1) Çalışma Alanınızı Organize Edin:

İster ev ofisiniz olsun ister büyük bir firmadan çalışın, çalıştığınız ortam veriminizi ve başa çıkılamaz bilgi akışını yaşadığınız ortam. Ne kadar huzurlu, motive edici ve mutlu edici olursa veriminiz o kadar artar.

Gerekirse sezonluk değişikliklere gidin. Kışın bilgisayar masaüstünüzdeki bir deniz ve sahil fotoğrafı bile veriminizi arttırmaya ya da azaltmaya neden olabilir. Ben işe çalışma ortamımı organize ederek başladım. İhtiyacım olanları ve beni daha çok mutlu ve motive edecek noktaları not aldıktan sonra değişiklikleri yaptım.

2) Gün İçinde Sürekli Emaillarınızı Kontrol Etmeyin:

Yaptığım araştırmalar sonucu bizler gibi sürekli bilgisayar başında çalışanlar için en önemli vakit kaybının email olduğunu anladım. Birkaç basit testten sonra her sene ortalama 14,400 dakika emaillarımı doğru kontrol edemediğim için kaybettiğimi farkettim.

Yoğun programım olduğu günler günde 2 kez, hafif programım olduğu günler ise günde 3 kez emaillarımı kontrol ediyorum. Sürekli açık olan ve hem vaktimi hem verimimi çalan email ekranlarına veda ettim.

3) MSN, AOL, Yahoo Messenger, GTalk, vs hepsine ELVEDA:

Evet yanlış duymadınız. Verimimi en çok etkilediğini düşündüğüm bütün instant messenger programlarını bilgisayarımdan kaldırdım. Sadece ve sadece Amerika’da endüstri standardı haline gelmiş Skype kullanıyorum ve çok gerekli olmayan kişilerin davetiyelerini kabul etmiyorum.

Burada ufak bir uyarı. Ne yazıkki Türkiye’de bu tarz programlardaki STATUS kısmı pek dikkate alınmıyor. O anda “Do Not Disturb” yani rahatsız etme seçeneği seçili olsa bile Türkiye’de birçoğumuz buna önem vermeden mesaj atıyoruz.

Gerçekten söylenecek önemli sözünüz yoksa arkadaşlarınızı, özellikle mesai saatlerinde gereksiz mesajlar atarak rahatsız etmeyin derim.

Bir de Skype ile yaptığım görüşmelerde sesli ya da hem sesli hem görüntülü görüşme yaptığımda yazışarak yaptığım görüşmelere göre yaklaşık 4-5 kat daha hızlı sonuç aldığımı ve hem zamandan hem verimden kar ettiğimi farkettim. Mümkün olduğunca sesli görüşmeyi tercih ediyorum.

4) Akış Şemaları (Flow Chart) Çizin, Veriminiz 2′ye Katlansın:

Master yaparken Advanced Analytics dersinde bir hocamız vardı ve aklınıza gelebilecek her konu, proje vs için flow chart çizmemizi isterdi. Bu çizimler için Microsoft Visio kullanırdık ve ben o zaman flow chart olayının önemini kavrayamamıştım.

Şimdi çok ufak bir projeye dahi başlıyor olsam hemen bir flow chart çiziyorum. Neredeyse hergün kullandığım 100% web tabanlı ve tamamen ücretsiz, olmazsa olmaz araçlar listemde olan FlowChart.com sitesini her türlü flow chart çizimi için tavsiye ederim.

5) Büyük Resim (The Big Picture) Hep Gözünüzün Önünde Olsun, Mikro Yönetim (Micromanagement) Yapmayın:

Bunca bilgi, veri ve kaynakla uğraşırken büyük resmi kaçırdığınız oluyor mu hiç? Benim çok oluyor. Bu nedenle artık mümkün olduğunca micromanagement yapmamaya dikkat ediyorum ve projenin bütününde olan fokusumu korumaya çalışıyorum. Verimimi çok arttırıyor, kesinlikle tavsiye ederim. Bu süreçte bir önceki örnekte verdiğim flow chartlar çok işime yarıyor.

6) Proje Yönetim Aracı ve Yapacaklar Listesi:

Olmazsa olmazlardan. Hele birden çok kişi projelere dahil ise. Biz şirkette 37Signals Ürünleri kullanıyoruz. Basecamp ve Backpack özellikle kullandığımız ürünler. Belki de ben en az kullanan kişiyim bu araçları ekipte. O nedenle yapacaklarım listesinde önümüzdeki dönemlerde bu araçları daha çok kullanmak var.

To Do List (Yapacaklar Listesi) de aynı şekilde çok önemli. İster TaDa ister başka bir araç, mutlaka kullanın derim.

7) Haftalık Toplantılar:

Mutlaka haftada en az bir kez şirket içi toplantılar yapın. Çok kısa da olsa herkes geçen hafta neler yaptığını, ve önümüzdeki hafta neler yapacağını anlatsın. Bu bir şekilde sizi motive edecektir. Çünkü insanlara haftaya yapacaklarınız için bir nevi söz vermiş oluyorsunuz.

Amerika’da her şirkette yapılan düzenli haftalık çalışan toplantılarının herkesin verimini arttırdığı ispatlanmıştır.

Eğer tek başınıza çalışıyorsanız, her hafta başı bir önceki haftanın ve gelecek haftanın muhasebesini bir liste halinde yazın. Kişisel motivasyonunuz artacaktır.

8 ) Tatil ve Sosyal Hayatın Önemi:

İş, iş, iş, nereye kadar? Birçoğumuzun yaptığı hata. Kesinlikle sosyal hayatınıza ve dinlenmeye önem verin. En yoğun temponuzda bile kendinize vakit ayırmayı bilin.

9) Networking ve Ortaklıklar (Joint Ventures):

“It’s not who you are, it’s who you know” yani kim olduğun değil kimleri tanıdığın önemlidir lafını bir kez daha hatırlatmak istiyorum. Çevrenizi, networkünüzü genişletin. KARMA’ya inanan birisi olarak iş hayatında da bunu uygulamaya çalışıyorum.

Hep ben, hep ben demeyin. Doğru ortaklıklarla başarınız, kazancınız ve veriminiz doruk noktasına ulaşabilir. Joint venture’lara önem verin.

Benim için internet çağının hastalığı olarak kabul edilen aşırı bilgi yüklenmesi ile başa çıkmada önemli bazı maddeler bunlar.

Peki zamanı daha verimli kullanmak ve daha organize çalışabilmek için sizlerin önerileri neler?

Yine bir pazar sabahı uykumu tamamen almanın verdiği huzurla uyanıp, çayın altını yaktıktan sonra bilgisayarın başına geçtim. Bakmayın Amerika’da geçen onca yıla, benim için demli çay içmeden (biz burada Türk çayı diyoruz) başlayan bir sabah eksik oluyor. Ne yazıkki Amerika’nın her sabah kahve gibi kötü alışkanlıklarından da nasibimizi alıyoruz.

Yaklaşık iki aydır yeni evimizdeyiz, Manhattan’da yaşamak farkında olmadan bizi çok yormuş. Sürekli trafik, ses, polis ve ambulans alarmları. İnsan adımını evden dışarı atar atmaz bir kargaşanın içine giriyor Manhattan’da. Bakmayın şikayet ettiğime, çok da seviyorum Manhattan’ı. Ancak yeni evimiz benim tabirimle tam bir huzur evi. Manhattan’a 25dk uzaklıkta, kuzeyde ve Hudson nehrinin hemen kıyısında. Her sabah bilgisayar başına geçince karşımda dünyanın en ilginç nehri olan Hudson Nehrinde süzülen o tekneleri görmek, jet ski yapanları izlemek insana büyük bir huzur veriyor.

Sabahları ördek sesleriyle uyanıyorum ve birgün önceden hazırladığım bayat ekmekleri ördeklere ve diğer kuşlara vermek için hergün sabırsızlanıyorum.

Ya ne güzel, tamam da bize ne bunlardan kardeşim diyenler olabilir aranızda. Bugüne kadar onlarca blog sahibi oldum, onlarca blogda da yazılarım yayınlandı. Ancak kirtok.com ilk defa Türkçe yazdığım ve tamamen bir kişisel blog olarak gördüğüm bir proje. Bundan böyle her hafta “Bu hafta hoşuma gidenler” adlı bir yazı ile hem kendi hayatımdaki gelişmeleri sizlerle paylaşmak hem de “haftanın linkleri” tarzında, o hafta hoşuma giden siteler, bloglar, projeler, yeni keşiflerimden bahsetmek istedi canım. İşte bu projeme ağustos 3. haftası bu hafta hoşuma gidenler yazımla başlıyorum.

Öncelikle blogu olmayan arkadaşlara (özellikle bizim sektörde iseler) hemen blog yazmaya başlamalarını tavsiye ediyorum. Ya da çok nadir güncellediğiniz ve önem vermediğiniz bloglarınızı ele almanın vakti geldi diyorum. Bloglar sayesinde birçok insanla tanıştım, çok ciddi takip edenlerim oldu ve her zaman blog yazmanın faydalarını gördüm. Kirtok.com sayesinde, çok kısa bir süredir yazıyor da olsam, Türkiye’de sektörden birçok değerli isimle tanıştım. Çok güzel yorumlar ve emaillar beni fazlası ile mutlu ve motive ediyor. Düzenli bir blog yazmak için başka ne isterim ki?

Her sabah trende 25 dakikada olmazsa olmaz bloglarımı okurum. Tabi ki haftasonları blogarı bilgisayar başında okurum. İlk başlarda iPhone’un ufak ekranı nedeni ile okumak zor geliyordu, ancak zamanla alıştım ve çok işime yarar oldu. Dün öğleden sonra ulaşamadığım Webrazzi.com‘a (olmazsa olmazlardan birisi) bu sabah ta ulaşamadım. Ve sosyal internetin verdiği gücü kullanarak hemen FriendFeed’deki arkadaşlarıma bu durumu sordum. Saolsun Emre çok kısa bir sürede Türkiye’de de Webrazzi.com’a ulaşamadıklarını bildirdi. Umarım Arda kısa sürede sorunu çözer ve bizi Webrazzi’siz bırakmaz.

Aralık 2007′de Türkiye’de verdiğim Girişimcilik Konferansını bulup izleyen birçok girişimci arkadaştan pozitif mesajlar alıyorum. Elimden geldiğince hepsini cevaplamaya çalışıyorum, buradan teşekkürlerimi iletiyorum. Ancak sanırım kendim hakkında güncelleme yapmanın vakti geldi.

Temmuz 11 itibari ile Amerika’daki eticaret girişimimiz TurkishCorner.com’u satmış bulunuyorum. Bana çok şey öğreten bu proje satış sürecinde de Amerika’da bir dot com satışı konusunda çok büyük tecrübeler edinmeme yol açtı. Venture capital ve finans sektöründen firmalarla Wall Street’te 12 saatlere varan toplantılar, işin ince detayları derken bir dönem de bu şekilde geride kalmış oldu. Geçiş sürecinde hem dinlenmek hem de yeni projeler için doğru karar verebilmek için çok hafif bir çalışma temposundayım. Amerika’da giyim sektöründe önde gelen bir marka için eticaret danışmanlığı yapıyorum. Bu iki aylık danışmanlık projesi bitmek üzere ve bitince Türkiye’ye gelme planları var. Bu Türkiye gezisi ağırlıklı olarak tatil olacak benim için. Şu ana kadar her Türkiye’ye gelişimde ağırlıklı iş ve toplantılarla geçti. Artık biraz tatile de vakit ayırmanın zamanı geldi.

Geçtiğimiz cuma akşamı TurkishCorner eski çalışanlarına Carmines adlı bir İtalyan restoranında yemek verdik. Çalışanlarımla her zaman bir aile ya da arkadaş olmamı eleştiren arkadaşlarım olmuştu. Ancak cuma günkü yemek ne kadar doğru yaptığımı bir kez daha gösterdi bana. Gerek New York’ta gerekse İstanbul’da eski TurkishCorner ekibine tekrar teşekkürlerimi sunuyorum. Bir büyük aile yarattık, ve hepimiz büyüyen çocuklar gibi hayatın bizi yönlendirdiği yeni projelere koşuyoruz. Gerek iş, gerekse özel hayatta her zaman yanınızda olacak bir dost kazandınız, hepinizi seviyorum arkadaşlar.

Gelelim geçtiğimiz hafta içinde gözüme çarpanlar, hoşuma gidenler, sizlerin de haberdar olmanızı istediğim sektörel konulara.

Bu Hafta Hoşuma Gidenler ve İlgimi Çekenler:

Uğur Özmen adlı bir dehanın blogunu keşfettim. Hatta hakkında yazı yazdım. RSS okuyucularımıza bir yeni misafir daha geldi.

Yaklaşık bir sene önce ReadWriteWeb’de rastladığım ve henüz inceleme fırsatı bulduğum Iceberg. İlk bakışta Coghead‘i anımsatan, ancak tamamen ücretsiz olan bir web tabanlı platform. Hiç kod yazmadan web tabanlı uygulamalar hazırlamanızı, paylaşmanızı ve hatta satmanızı sağlıyor. Hedefleri teknoloji ile arası çok iyi olan ancak programcı olmayan insanlar ve yöneticiler. Özellikle programcı arkadaşların da yakından takip etmeleri gereken bir sektör bu.

New York’ta video production şirketi sahibi çok yakın bir arkadaşım ile Web Video konusunda tamamen beyin fırtınası amaçlı bir seri toplantılara başladık. Bu da beni ne zamandır yakından takip etmek istediğim, ancak vakit darlığı nedeni ile takip edemediğim web 2.0 ve video konusunda çok daha yakın bir araştırma yapmaya itti. Eticaret ve video uygularımına iki örnek verdiğim ve gelecekte çok sık uygulamalarını görüyor olacağımız V-ticaret başlıklı bir yazı yazdım. Konunun içine daha da girince Ooyala tarzı sektördeki öncü isimlere yazılım desteği veren birçok firmayı inceleme ve sahipleri ile görüşme fırsatı buldum.

TechcrunchUK‘in İngiltere’de en iyi business blog’u seçilmesi haberi üzerine RSS okuyucuma bir blog daha eklenmiş oldu. Amerika dışındaki internet sektörünü yakından izleme projem nedeni ile artık Avrupa’da ortaya çıkan startupları da Techcrunh UK’den takip etmemi sağlayacak.

Amerika’da çok popüler olan Twitter çılgınlığından sonra FriendFeed‘de de kişisel bir hesap açmaya karar verdim. Beni FriendFeed’de arkadaş olarak ekleyebilirsiniz. Twitter’ın video versiyonu olan 12seconds.tv‘de bir hesap açtım. İlk fırsatta denemelere başlıyorum. Bakalım Türkçe versiyonu ne zaman yayına girecek (hint: 12saniye.tv alan adı boşta )

Yeni evle birlikte yeni internet bağlantımın tadını çıkartıyorum. Verizon FIOS (direk fiberoptik bağlantı) ve en ucuz paketi olan 15mb/saniye hızla internete girmenin zevki bir başka oluyormuş Pratik olarak pek mümkün olmasa da teorik olarak aynı anda 5-6 videoyu izleyebiliyorum.

Ve gerek yorum bırakan sizlerin blogları, gerekse FriendFeed, Twitter ve benzeri sosyal servislerde bulduğum birçok Türk blogunu takip etmeye başladım. Bu kadar başarılı ve dolu dolu içeriği olan Türkçe blog bulmam beni hem çok sevindirdi hem de gururlandırdı. Hepinize tebrikler. Elimden geldiğince yorumlarımla bloglara daha aktif katılım sağlamayı planlıyorum.

Geçtiğimiz hafta özellikle gözüme çarpan, dikkatimi çeken ve hoşuma giden konular bunlar. Peki benim kaçırdığım ama sizlerin hoşunuza giden başka konular neler? Her hafta bu yazı gibi hem kişisel hayatımın özeti (geçtiğimiz haftaya bakış gibi) hem de hoşuma gidenler tarzı bir yazı blogumda görmek ister misiniz?

P.S. Kirtok.com’u RSS okuyucunuza eklemediyseniz Türkçesini burdan, İngilizcesini burdan ekleyebilirsiniz. Ayrıca sadece email listeme özel çok yakında başlatacağım avantajlardan faydalanmak için lütfen aşağıdaki formu doldurun:

Eticarette Kullanılabilirlik (Usability) üzerine ayrıntılı bir yazı hazırlamak için bilgisayarımın başına oturdum. Farklı kaynakları ve örnekleri incelerken bir örnek karşıma çıktı.

Bu örnek site Norveçli bir Eticaret Sitesi Arngren.net.

Kullanılabilirlik üzerine neredeyse literatürde olan her noktayı başarı ile uygulamış bir site.

O nedenle oturup, uzun uzun size kullanılabilirlik nedir, tasarım yaparken nelere dikkat edilmelidir gibi dersler vermektense bu başarılı örnek üzerinden konuşmak istedim.

Arngren.net’in başarı ile uyguladığı kullanılabilirlik maddeleri:

1) Kurumsal markası oturmuş. Siteye bir kez daha gelsem hemen Arngren.net’de olduğumu hatırlarım, mükemmel bir marka ve logo çalışması.

2) Menü mükemmel. Menü hem arama motorları için optimize edilmiş hem de hiyerarşik bir düzende, SILO kurallarına uyularak tasarlanıp ugulanmış. Çok başarılı bir html ve css çalışması olmuş, hem şık hem kullanışlı.

3) Renk uyumu tek kelime ile mükemmel. Gözü yormayan, tam anlamı ile potansiyel müşteriyi alışverişe iten sıcak renklerin birleşimi. Bu kadar uyumlu rengi bir arada başka bir sitede görmedim.

4) Büyük eticaret siteleri bile istatistiklerini vermekten korkarken, Arngren.net büyük bir cesaretle statcounter kodunu çok doğru bir yer olan sitenini üst (header) kısmının tam ortasına koymuş. İşte cesaretli ve açık yürekli olmak budur. Ben bu yazıyı yazarken 1,518,684 ziyaretçi vardı (son 1 gün, 1 yıl ya da kurulduğundan itibaren) Tebrik ediyorum.

5) Site içi arama. Çok kolay ulaşılabilir. Siteye girdiğim saniyede aramanın nerede olduğunu hiç göz gezdirmeden buluyorum, büyük konfor.

6) “Call to Action” mükemmel. Sepetime ekle butonları olsun, diğer ayrıntılar olsun, tek kelimeyle şahane ve uyumlu.

7) Ana sayfada yeni ürünler, indirimli ürünler vs çok güzel konumlandırılmış. Müşteriyi alışverişe zorluyor.

Elimde yaklaşık 60 madde daha var http://www.arngren.net/ sitesinin mükemmel kullanılabilirlik uyumlu tasarımı ile ilgili ancak vaktimiz burada sona erdiği için bir sonraki usability yazımda başka bir örnekle sizlerle olacağım.

Arngren.net’e slogan tavsiyesi: Kullanın, Kullandırın, Kullanılabilir olun; Arngren.net

Güncelleme: KIRTOK.com‘a erişim de kendi kararı ile engellendi. Lütfen ana sayfayı ziyaret edin.

Dünyada en çok tartışılan konulardan birisi: İfade Özgürlüğü. Teknoloji olarak önde gelen ülkeler internette sansürü alışkanlık haline getiren ülkeleri kara listeye almaya başlıyor. Başka ülkeleri çok fazla bilmiyorum ancak Amerika’da bizim sektörde genel anlayış şu şekilde, eğer bir ülke internette sansür olayını abartmaya başlıyorsa ya üçüncü dünya ülkesidir ya da komünizm ile yönetiliyordur.

İnternette sansür denince ilk akla gelen ülkeler Çin, İran, Mısır, Suudi Arabistan ve liste uzayıp gidiyor. Çok üzülerek belirtmek isterim ki özellikle Youtube kapatmaları ile birlikte Türkiye’nin adı da bu listede duyulur olmaya başlandı.

Hoşumuza gitmeyen sitelerin sadece Türkiye’de erişimini devletin gücünü kullanarak engellemek ne yazıkki kafasını kuma gömen deve kuşu hikayesini getiriyor aklıma.

Yasaklanan siteler ile ilgili haberler bitmek tükenmek bilmiyor. Henüz birkaç hafta önce dünyaca ünlü DailyMotion adlı video sitesinin de yasaklandığını Arda’nın haberinden öğrendik. Youtube’un Türkiye’ye özel bir veritabanı ile tekrar yayına gireceği haberi emin olun yüreğime hiç su serpmedi.

Bence interneti komple yasaklayalım Türkiye’de. 600 yıl sonra ya biz yanlış yapmışız, aslında internet faydalı birşeymiş diyerek tekrar açarız nasıl olsa.

Bugün gözüme çarpan bir websitesi de InternetinKarariyor.com. Benim gibi konuşup, Türkiye’yi kurtarmaya çalışmaktansa icraata geçmiş arkadaşlar. Tebrik ediyorum.

İnternetin Kararıyor Tanıtım Videosu

Son Söz: Beni mahkemeye verip blogumu kapattırırsanız ben de sizin blogunuzu kapattırırım. Ona göre.

Bloglar, komunite siteleri ve özellikle düzenli güncellenen, sürekli yeni içerik eklenen siteler Google ve diğer arama motorlarının daima tercih ettiği siteler. Google algoritması sürekli yenilenen ve kaliteli, özgün içeriği hem çok hızlı indeksliyor hem de arama sonuçlarında öncelik veriyor.

Eticaret sitelerinde ürünler olduğu ve bu ürünlerin açıklamaları sürekli değiştirilmediği için Google ve diğer arama motorları gözünde doğru optimizasyon yapılmazsa iyi sonuçlar almaları gittikçe zorlaşıyor. Niş eticaret siteleri genel eticaret sitelerine göre daha avantajlı gibi gözükse de aslında kimin daha iyi optimizasyon yaptığı önem kazanıyor.

Uzun lafın kısası, her geçen gün eticaret siteleri için Google ve diğer arama motorlarında üst sıralara çıkmak ya da üst sıralardaki yerlerini korumak daha da zorlaşıyor. İşte bu nedenle özellikle eticaret sitelerinin diğer sitelere göre Google optimizasyonunda yapması gereken maddeleri bir araya getirdim.

Eticaret Siteleri İçin Google Optimizasyonunda 20 Önemli Madde

1) Ürün açıklamalarını kendiniz yazın. Aynı üreticinin verdiği ürün açıklamasının olduğu onlarca, belki yüzlerce siteden bir farkınız olsun ve ürün açıklamalarını kendiniz yazın. Çok uzun, çok süslü, çok mükemmel olmasına gerek yok, farklı olsun yeter. Emin olun Google sizi bunun için fazlası ile ödüllendirecek.

2) Sade ve temiz ürün ve kategori URL’leri kullanın. Kullandığınız yazılım URL’lerde session ID ya da parametreler kullanıyorsa, mümkünse URL rewrite yapın. Eğer bu mümkün değilse en azından URL’de bulunan variable değişken sayısını azaltmaya çalışın. Örnek:

Optimize edilmiş URL: http://www.customink.com/promo/promotional-bags.htm

Optimize edilmemiş URL: http://www.hepsiburada.com/productDetails.aspx?categoryid=15452&productid=ofislipton15

3) Bütün ürünler ana sayfadan en fazla 2 ya da 3 tıklama uzaklıkta olmalı. Bazı eticaret siteleri çok fazla alt ürün kategorileri kullanıyor ve bu da arama motolarının çok daha derine crawl etmesi demek. Daima arama motorlarının işini kolaylaştırın ve mümkünse ana sayfadan en fazla 3 tıklama uzaklıkta bütün ürünlerinize ulaşım sağlayın.

4) Farklı title tag başlık etiketleri kullanın. Aşağıdaki örnek ile açıklamak daha kolay:

Optimize edilmemiş başlık etiketi: Hepsiburada.com | Akıllı Alışveriş Burada | Bebek & Çocuk | STORK COCO MAMA SANDALYESİ

URL: http://www.hepsiburada.com/productdetails.aspx?categoryid=301132&productid=oyunstrkcoco

Optimize edilmiş başlık etiketi: Stork Coco Mama Sandalyesi | Hepsiburada.com

Duplicate content penalty Kopya içerik cezası almamak için mümkün olduğunca her ürün başlığındaki aynı kelime sayısını az tutun, yukarıdaki örnekte Hepsiburada.com yeterli, hatta fazla bile. Daha fazla generic genel başlık yazıp Google kopya içerik filtresine takılmayın.

5) Müşterilerin ürün yorumları yazmalarına izin verin, hatta teşvik edin. Çünkü ürün yorumları hem taze ve farklı içerik olarak Google’un gözünde o ürün sayfasının değerini arttırıp, daha sık crawl olmasını sağlayacaktır hem de eticarette olumsu da olsa ürün yorumlarının iade oranını azalttığı ve net karlılığı arttırdığı ispatlanmış bir gerçektir.

6) Arama motorları için optimize edilmiş menüler kullanın. Güzel görünüyor diye sitenizin bütün menülerini flash yapmayın. Menü ne kadar sade ve rahat crawl edilebilirse o kadar avantajınıza olur. Crawl test yapmanız için SEOmoz’dan ücretsiz bir araç.

7) Menünüzü anahtar kelimelerle doldurmayın. Örneğin Arçelik sitesinde menüde Arçelik Buzdolapları, Arçelik Fırınları, Arçelik Televizyon, vs şeklinde kullanmayın. Eskiden bu yöntem avantaj sağlar iken şimdi hiçbir avantajı yok, hatta arama motorları için spammy gözüktüğü için dezavantajı olduğu iddia ediliyor.

8 ) SILO Yapısı oluşturun. SILO Structure yapısı özellikle çok fazla ürün ve kategori olan siteler için kaçınılmaz bir teknik artık. Sitenizi temalara göre bölüştürüp, internal link stratejinizi belirleyin.

9) Duplicate content penalty Kopya içerik penaltısını önlemek için hesabım, siparişim, hakkımızda vs tarzı linkleri yazı yerine imgelerle yaratın.

10) Internal PR dağılımı çok önemli bir konu. Gereksiz PR dağıtmayın, bir önceki maddede belirttiğimiz hesabım, siparişim, hakkımızda vs tarzı sayfalara link verirken NO FOLLOW Tag kullanın. Bu şekilde Google bu sayfalara PR değeri vermez ve önemli sayfalarınızın (ana sayfa, kategoriler, ürünler) daha çok PR değeri olur.

11) Alışveriş rehberleri hazırlayın. Kategori, tema, hatta ürün bazında alışveriş ve how to guides nasıl kullanılır rehbeleri hazırlayın. Bu rehberler sayesinde hem daha long tail anahtar kelimelerle trafik getirirsiniz hem de tam istediğiniz anchor tag’lerle ürün ve kategorilerinize link verip bu sayfaların SEO değerini arttırısınız. Vaktiniz ve ekibiniz varsa bu rehber tarzı içerikleri video, podcast vs olarak da hazırlayıp social kanallarla dağıtın. (link bait, link bait, link bait)

12) Blog yazın, blog yazın, blog yazın. Eticaret sitesidir bu, bloga ne gerek var demeyin kesinlikl blog yazın. Birçok faydasını göreceksiniz. Blogunuzu 100% ticari dille kesinlikle yazmayın. Hedef müşteri kitleniz ne okumak ister onu düşünün ve doğru yazılar yazın. Arada doğru promosyonlarla satış yapın. Önceliğiniz hedef müşteri kitlemin hergün heyecanla okumak istediği bir blog olmalı. Popüler bir blog ile birçok ikincil kazanç getirme fırsatınız da olacaktır.

13) Tag kullanın, kullandırın… Web 2.0 gücünü unutmayın. Ürünlerinizi tag’leyin, hatta ziyaretçilerinize tag’letin. Emin olun Google taglere bayılıyor.

14) Benzer ürünlere çapraz link verin. SILO yapısında kısaca bahsettiğimiz gibi aynı tema/kategori altına giren ürünlere mutlaka çapraz link verin. Bu ürünü alanlar bunları da aldı, bu ürünün yanına bunlar da bizden tavsiye vs gibi.

15) Markalar, önemli anahtar kelimeler ve en iyi satan ürünler için farklı landing page’ler ilk geliş sayfaları(?!) yapın. Hem SEO, hem SEM hem de direk pazarlama anlamında olmazsa olmazlardan. Artık standard kategori sayfaları arama motorlarından çok optimize trafik getirmek için yeterli değil. Farklı landing page’ler, yaratıcı sayfalar, A/B testing ve multivariable çok değişkenli kampanya testleri yapmanız için kaçınılmaz.

16) Link Building Link İnşa Kampanyalarınızda ana sayfa dışında kategori, ve ürün sayfalarına da önem verin. Direk kategori, alt kategori ve ürün sayfalarınıza doğru alt tag’lerle inşa edeceğiniz dış linkler hem arama sonuçlarında yerinizi yükseltir hem de sitenizi Google’un supplemental index tarzı penaltılarından kurtarır. Birçok link inşa kampanyasında yapılan hata sadece ana sayfaya link toplanması, bu hataya düşmeyin.

17) Ürün fotoğraflarını optimize edin. Google’da ya da diğer arama motorlarında fotoğraflarınız sayesinde gelebilecek çok ciddi bir trafik sizi beklemekte. Fotoğraf isimlerini, alt tag’lerini ve fotoğraf çevresindeki yazıları optimize ederek çok ciddi şekilde trafiğinizi arttırabilirsiniz.

18) Ürün başlıklarının önemini unutmayın. Aynı ürün açıklamaları gibi, üreticinin verdiği başlığa ufak eklemelerle diğerlerinden farklı hale getirip ciddi trafik getirebilirsiniz. Mümkün olduğunca her ürün sayfasında bir ana anahtar kelimeye konsantre olun. Long tail trafik için de gerekli ek kelimeleri kullanın.

19) Product RSS Feeds Ürün RSS Beslemeleri oluşturun. Birçok karşılaştırmalı ürün arama motoru için artık olmazsa olmaz bir araç RSS. Bunun yanısıra birçok diğer siteye ürünlerinizin reklamını yapma şansı vermiş olursunuz.

20) En çok aranan anahtar kelimeleri yayınlayın. Sitenizin arama motorunun böyle bir verisi varsa eğer bu veriyi/raporu sonuçlara linkler vererek “En Popüler Aramalar” şeklinde yayınlayın.

Bir eticaret sitesinde arama motoru optimizasyonu denince aklıma gelen en önemli ilk 20 madde bunlar.  Daha detay ve ayrıntıya girdiğimiz zaman bu sayıyı 50-100 arasına kolayca çıkartabiliriz.

Daha optimize eticaret siteleri ve arama motorlarında her anahtar kelimede birinci sırayı kapmanız dileğiyle.

Henüz üniversiteyi yeni bitirmiş ve neredeyse hiçbir sermayesi olmayan genç bir arkadaş bana geçenlerde bir email atmış ve çok iddialı bir projesi olduğunu, Gittigidiyor’a rakip olacağını iddia etmiş.  Tamam girişimcilik güzel birşey, proje üretmek güzel birşey, ancak bu email bundan 5-10 sene önce gelmiş olsaydı projesini uygulamasını tavsiye ederdim bu arkadaşa.  Ama ne yazıkki o tren çoktan kaçtı.

 Eticarete girmek istiyorum, sıfırdan bir dev eticaret sitesi yaratabilir miyim?

Çok büyük sermayeniz ve ekibiniz ya da hali hazırda olan sistemleri yenecek çok yaratıcı bir fikriniz yoksa Hepsiburada ya da Gittigidiyor gibi eticarette her türlü ürünü tüketiciye sunan büyük eticaret siteleri ile yarışmanız imkansız.

Peki eticarete yatırım yapmak için çok mu geç kaldım?

Kesinlikle hayır.  Özellikle Türkiye’de Eticaret sektörü henüz emekleme aşamasında.  Hepsiburada, Gittigidiyor, Yemeksepeti vs gibi kendi sektöründe öncü eticaret sitelerini ben yıllar önce Etiler, Nişantaşı, Bebek henüz tarla bahçe iken alınmış arsalara benzetiyorum.  Bunların herbiri uzun vadeli (hatta kısa vadeli) çok güzel yatırımlar, ancak unutmayın ki birileri Etiler çok değerlendi, arsa kalmadı derken akıllı yatırımcılar o sırada Bakırköy, Ataköy vs gibi yerlerden arsa alıyordu.  Yani eticarette Etiler, Nişantaşı’nın köşeleri kapılmış olsa da henüz çok fazla arsa var boş duran ve beni al beni al diye bağaran.

Öncelikle olayın bilimsel yanını (çok detaya girmeden) açıklayalım ve örneklerle daha sonra devam edelim.

Pareto Kanunu

İtalyan Ekonomist Vilfredo Pareto tarafından bulunmuş ve güncel hayatta 80-20 kuralı olarak bilinen bir prensip.  Pareto kanununu ticarete yorumladığmızda bir şirketin sattığı ürünlerin %20’si (en çok satan %20) o şirketin karının %80′ine eşittir.  Pareto bu kuralı bulurken İtalya’da o dönemde halkın en zengin %20’sinin bütün gelirin %80′ine sahip olduğunu gözlemlemiş ve böyle bir sonuca varmıştır.  Bu 80′e 20 kuralı yıllardır ticarette kullanılan bir kuraldır.

Ancak bundan 4 yıl önce MIT’de yapılan bir araştırmada internette alışverişin hızla artması ile birlikte niş pazara olan talebin arttığı ve Pareto’nun 80-20 kuralının yavaş yavaş değiştiği ispatlanmıştır.  Kullanılan örneklerden birisi Amazon.com’un 4 yıl önceki cirosunun %40′ını kitapçılarda bulunmayan herbiri az satılan niş kitapların oluşturduğudur.  Daha sonra Wired Dergisi editörü Chris Anderson bu araştırmadan yola çıkarak eticarette Pareto’nun 80-20 kuralına karşılık Long Tail Teorisini (Uzun Kuyruk Teorisi: Az aranan, uzun kelimelerden oluşan, niş pazar anlamında) ortaya atmıştır.

Yukarıda hazırladığım grafiği incelersek mavi eğrinin (eticaret) daha uzun ve daha yüksek olduğu görülüyor.  Yani eticarette normal ticarete göre niş ürünlerin popüleritesi ve rakamı/hacmi artmaktadır.

Peki Eticarette Başarılı Niş Projeleri Neler?

Özellikle Amerika’da eticarette niş gittikçe popülerliğini arttıran bir konu.  Şu anda yüzlerce örneğe girebiliriz, ancak çok örnek verip kafa karıştırmak yerine bir örnek ile konuyu anlatmak daha uygun olur. 

Eticarette niş olarak Amerika’da en başarılı firmalardan biri NetShops tartışmasız.  NetShops bünyesinde 200′ün üzerinde niş eticaret sitesi bulunduran bir internet firması.

NetShops Hakkında

• 1999 yılında kuruldu
• 400′e yakın çalışanı var
• Top 500 eticaret firması listesinde Amerika’da 104. sırada
• 2006 yılında Amerika’nın en hızlı büyüyen 13. şirketi seçildi (sadece eticaret değil, bütün şirketler arasında)
• 200′ün üstünde niş eticaret sitesine sahip
• NetShops’ın hiçbir sitesi toplam cirosunun %5′inden fazlasını oluşturmuyor (çok önemli bir veri)

NetShops’ın sitelerinden birkaç örnek vermek gerekirse:

• ChildrensChairs.com Sadece çocuklar için sandalyeler ve koltuklar satan bir site.
• OnlyPajamas.com Sadece pijama satan bir site.
• OnlyGloves.com Evet yanlış duymadınız, sadece eldiven satan bir site.

Amerika’da geçen sene en büyük 500 eticaret sitesi listesini incelediğimizde bir önceki seneye göre daha çok niş sitenin bu listeye dahil olduğunu görüyoruz.  Kısacası eticarette gelecek niş pazarlarda.

Doğru Niş Pazarı Nasıl Seçerim? Niş Pazar Araştırması

Niş pazar sonu neredeyse olmayan bir konudur.  Ancak ciddi bir eticaret sitesi kurmayı düşünüyorum, bu anlatılanlar aklıma yattı, peki doğru niş pazarı nasıl seçerim sorusuna geldi sıra.

1. İlk olarak araştırma yaptığınız niş pazarda ürün ya da ürün kategorisinin yıllık ticaret hacmini öğrenin.  Çok niş olsun bir numara olayım mantığı ile kurbağa bacağı konservesi satan bir eticaret sitesi açabilirsiniz, ne güzel hiç rekabet yok ama yıllık Türkiye’de ne kadar kurbağa bacağı konservesi tüketiliyor biliyor musunuz?
2. Çok iyi bir pazar araştırması yapın.  Hali hazırda bu niş pazarda eticaret sitesi var mı? Var ise ayrıntılı inceleyin, bu sitelerden sipariş verin.  Pazarda hali hazırda eticaret sitelerinin olması sizin başarılı bir site kurup zirveye çıkamayacağınız anlamına gelmez.  Daha önce bahsettiğim Fiyat, Kalite ve Servis Denklemini inceleyin.  Ancak bu niş pazar sizin yatırım gücünüzden daha fazla dolmuş ise daha alt bir niş pazara inin (tabi pazar payı değecek ise).
3. Sevdiğiniz, ilgi alanınız olan bir niş pazar seçmeniz sizi daima öne çıkartır.  İlginiz olmayan bir niş pazar seçerseniz ilk olarak bu pazarı iyice öğrenin.  Örneğin sadece uçurtma satan bir site kurmaya karar verdiniz diyelim, elinizden geldiğince uçurtmalar ile ilgili bilgi edinin.  Farklı uçurtmaları satın alın, uçurun, deneyin, ürünleri iyi tanıyın.  Unutmayın ki niş pazarlarda bir numara olmanın kurallarından birisi o niş pazarda otorite olmaktan geçiyor.
4. Yaratıcı olun, seçtiğiniz niş pazara katma değer katın.  Normal ticarette hiç denenmemiş belki de çok basit bir fikir eticarette denenebilir.  Örneğin bir marketten alışveriş yaparken size saatlerini ayırıp yemek tarifleri veren birisini oraya koymak çok büyük masraf iken internetin getirdiği avantajları kullanın.  Eğer sadece yemek satan bir siteniz varsa, o yemeklerin tariflerinin videolarını ekleyin (çok basit ve yaratıcı bile olmayan bir fikir ama size çok fazla müşteri getirebilir).  Daha yaratıcı olun ve yeni fikirler ile bu niş pazara katma değer katın.
5. Yurtdışında hali hazırda bu pazarda olan örnekleri yakından inceleyin.  Doğru yapılan noktaları Türkiye’ye uyarlayın, ancak unutmayın ki yöresel, kültürel vs birçok farklılıklardan dolayı yurtdışında tutan her yöntem Türkiye’de tutmayacaktır.  Ama önünüzde bir yol haritası olması açısından yurtdışındaki başarılı niş eticaret sitelerini yakın takibe alın.

Eticarette doldurulmayı bekleyen birçok niş pazar girişimcileri bekliyor.  Özellikle Türkiye gibi eticaret sektöründe yolun çok başında olan ülkeler için niş pazarlar birer altın madeni.  Niş pazar araştırması ya da eticarette niş pazarlarla ilgili her türlü sorularınızı bu konu altında eklemeyi unutmayın.

Yaratıcı, bol kazançlı niş eticaret siteleri kurmanız dileği ile…

Gerek e-ticaret gerekse başka sektörlerde yeni iş kuran birçok kişinin özellikle ilk yıllarda yaşadığı en büyük problemlerden biri nakit sorunudur.

Özellikle hızla büyüyen bir şirketiniz varsa nakit sorunu kaçınılmaz bir durum olabilir. 

Bu videoda ilgimi çeken ve birçok kişiye örnek olabilecek bir durum Hepsiburada.com’un ilk yıllarında yaşadığı nakit sorunu ve Kaan Dönmez ve ortaklarının bu sorunları nasıl aştıkları bölümü oldu.